Dykcja i emisja głosu

studia pierwszego stopnia

Dziennikarstwo i Komunikacja Społeczna

V

ogólnoakademicki

fakultatywne

Realizowany w sali

Linklater K., Uwolnij swój głos, Kraków 2012

Nalepińska M., Jak mówić i pisać poprawnie, Warszawa 1990.

Poźniak G., Mówię i świadomie i poprawnie, Opole 2012

Skupnik-Kurowska J., Mowy polskiej wyrazistość, Wrocław 2008

Tarasiewicz B., Mówię i śpiewam świadomie. Podręcznik do nauki emisji głosu, Universitas, Kraków 2006

udział w zajęciach - 30 h

przygotowanie wystąpienia - 6 h

Przedmiot ma na celu przygotowanie adeptów sztuki dziennikarskiej do prawidłowej pracy głosem. Istotne jest zatem uwrażliwienie na kwestie związane z szeroko pojętą poprawnością – tak w wymiarze artykulacyjnym, jak i interpretacyjnym. W ramach zajęć studenci nabywają umiejętności prawidłowej emisji głosu, zapoznają się z ćwiczeniami fonacyjnymi, artykulacyjnymi i dykcyjnymi. Uzyskują także niezbędną wiedzę dotyczącą higieny głosu.

Przedmiot ma na celu rozwijanie umiejętności prawidłowego posługiwania się głosem, mową i aparatem artykulacyjnym w sposób świadomy, efektywny i bezpieczny dla zdrowia. Kurs obejmuje zarówno zagadnienia teoretyczne, jak i bogaty program praktycznych ćwiczeń, pozwalających uczestnikom doskonalić technikę mówienia, poprawność artykulacyjną, siłę oraz barwę głosu. Zajęcia skierowane są do osób, które - jako adepci dziennikarstwa pracują głosem lub przygotowują się do takiej pracy.

1. Relaksacja

Uczestnicy uczą się metod odprężania ciała, redukcji napięć mięśniowych i emocjonalnych oraz kształtowania swobody w pracy głosem. Wprowadzane są techniki relaksacyjne służące wyciszeniu, świadomemu oddechowi oraz usprawnieniu przepływu głosu, m.in. praca z ciałem.

2. Techniki oddechowo-głosowe

Omówienie i praktyczne zastosowanie prawidłowego toru oddechowego (oddech przeponowo-żebrowy), kontroli fazy wydechu oraz koordynacji oddechu z fonacją.

3. Motoryka artykulatorów

Rozwijanie sprawności narządów mowy — języka, warg, żuchwy, podniebienia miękkiego. Ćwiczenia mają na celu zwiększenie precyzji ruchów, elastyczności artykulatorów oraz poprawę wyrazistości mowy. W programie znajdują się m.in. ćwiczenia rozluźniające, aktywizujące i koordynacyjne.

4. Ćwiczenia dykcyjne

Praktyka wyrazistej i klarownej wymowy głosek oraz zbitków spółgłoskowych, praca nad intonacją, akcentem logicznym i rytmem wypowiedzi. Ćwiczenia obejmują łamańce językowe, teksty artykulacyjne, fragmenty literackie oraz improwizacje słowne.

5. Impostacja głosu

Nauka wydobycia swobodnego, dźwięcznego, nośnego i nieobciążonego głosu. Uczestnicy pracują nad odnajdywaniem naturalnego rezonansu, optymalnego ustawienia głosu oraz jego prawidłową projekcją. Omawiane są też zasady zdrowej pracy z głosem w przestrzeni.

6. Ekspresja mowy

Rozwijanie umiejętności świadomego używania środków wyrazu: intonacji, tempa, pauzy, dynamiki, barwy i akcentu. Ćwiczenia obejmują interpretację tekstów, pracę nad emocjonalnością wypowiedzi oraz komunikatywnością przekazu.

7. Kultura żywego słowa

Kształtowanie poprawności językowej i estetyki wypowiedzi. Uczestnicy pracują nad interpretacją, uczą się świadomego doboru środków stylistycznych oraz rozwijają szacunek do języka jako narzędzia komunikacji i sztuki.

8. Higiena głosu

Poznanie zasad ochrony i świadomego użytkowania głosu w codziennej pracy. Omawiane są czynniki obciążające narząd głosu, profilaktyka przeciążeń, zasady prawidłowego nawilżania i regeneracji, a także podstawowe informacje o zdrowiu fonacyjnym.

Oczkoś M., Abecadło mówienia, Wrocław 1999

Toczyska B., Elementarne ćwiczenia dykcji, Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe, Gdańsk 2010

Toczyska B., Głośno i wyraźnie. 9 lekcji dobrego mówienia; GWP, Gdańsk 2007

Toczyska B., Łamańce z dedykacją czyli makaka ma Kama, Wyd. Podkowa, Gdańsk 2009

Toczyska B., Ruch w głosie (ćwiczenia nie tylko dla dziennikarzy), Wyd. Podkowa, Gdańsk 2006

Walczak-Deleżyńska M., Aby język giętki… Wybór ćwiczeń artykulacyjnych od J. Tennera do B. Toczyskiej, Wrocław 2004

WIEDZA

Wymienia i opisuje główne zasady prawidłowej dykcji, emisji.

Tłumaczy techniki umożliwiające prawidłową emisję głosu.

UMIEJĘTNOŚCI

Student posiada umiejętności prawidłowej emisji głosu, potrafi wykonać ćwiczenia fonacyjne, artykulacyjne i dykcyjne.

Potrafi stosować metody ochrony głosu.

Prawidłowo wykorzystuje wiedzę w autoprezentacji.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE

Student jest świadomy znaczenia poprawnej emisji głosu w procesie komunikowania.

Metody:

- ćwiczenia warsztatowe (oddechowe, artykulacyjne),

- indywidualne wystąpienia,

- analiza interpretacyjna tekstów,

- dyskusja.

Kryteria oceny: obecność, aktywność na zajęciach (dyskusje, ćwiczenia), wystąpienie publiczne (wybór tematu, struktura wypowiedzi, poprawność językowa, komunikacja niewerbalna, technika mówienia - głośność, artykulacja itd.)