Uniwersytet Opolski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Metodologia badań psychologicznych ze statystyką

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2.5-METSTATBP2 Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0313) Psychologia
Nazwa przedmiotu: Metodologia badań psychologicznych ze statystyką
Jednostka: Instytut Psychologii
Grupy:
Punkty ECTS i inne: (brak)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Skrócony opis:

Przedmiot wprowadza studentów w metodykę prowadzenia badań z zakresu nauk społecznych - psychologii. Przedmiot skupia się głównie na badaniach ilościowych, metodyce badawczej, zagadnieniem teoretycznym, sposobie komunikowania wyników badań itp.

Pełny opis:

Treści programowe:

Treści realizowanych podczas zajęć, przy czym uwzględnia się podział na poszczególne formy zajęć, na przykład:

Tematyka wykładów:

1. Pomiar w psychologii.

2. Grupowanie danych, sposoby graficznego przedstawiania danych.

3. Opis statystyczny jednej zmiennej. Rozkłady zmiennych losowych.

4. Korelacja i regresja. Korelacja zmiennych porządkowych i nominalnych.

5. Próba badawcza jako reprezentacja populacji.

6. Etapy wnioskowania statystycznego. Założenia testów statystycznych.

7. Testy dla danych interwałowych i ilorazowych.

8. Testy dla danych porządkowych i nominalnych.

9. Statystyczne podstawy analizy wariancji jednoczynnikowej

10. Statystyczne podstawy analizy wariancji dwuczynnikowej

11. Efekty główne, interakcji i proste w wieloczynnikowej analizie wariancji

12. Modele analizy wariancji z powtórzonym pomiarem

13. Wskaźniki wielkości efektu eksperymentalnego,

14. Statystyczne podstawy wielokrotnej regresji liniowej.

Tematyka ćwiczeń:

1. Psychologiczne i etyczne czynniki związane z procesem badawczym jako interakcją – badacz – osoba badana – ćwiczenia w rozumieniu procesów psychologicznych tj. efekt oczekiwań interpersonalnych badacza, status motywacyjny osoby badanej, wskaźniki sugerujące hipotezę, lęk przed oceną,

2 Testy parametryczne dotyczące różnic między dwiema średnimi dla grup zależnych oraz grup niezależnych: ćwiczenia w zastosowaniu, analizie statystycznej i interpretacji testu t oraz testu z dla grup niezależnych i zależnych (założenia testu t oraz testu z: testy sprawdzające normalność rozkładu i homogeniczność wariancji zmiennej zależnej, obliczanie wielkości efektu dla testów przy pomocy, których porównujemy dwie średnie).

3. Testy nieparametryczne dotyczące różnic pomiędzy dwiema grupami : ćwiczenia w zastosowaniu, analizie statystycznej i interpretacji nieparametrycznych testów dla grup niezależnych: Manna- Whitneya, Kołmogorowa – Smirnowa i X² oraz nieparametrycznych testów dla grup zależnych: Wilcoxona i McNermara).

4. Testy parametryczne dotyczące różnic między więcej niż dwiema średnimi– ćwiczenia w zastosowaniu, analizie statystycznej i interpretacji analizy wariancji (testu F) dla grup niezależnych i zależnych (założenia analizy wariancji: testy sprawdzające normalność rozkładu i homogeniczność wariancji zmiennej zależnej; jednoczynnikowa vs wieloczynnikowa analiza wariancja; obliczanie testu F: wariancja wewnątrzgrupowa i międzygrupowa; efekty główne, efekty proste i efekty interakcyjne - interpretacja; hipotezy a priori i post hoc; obliczanie wielkości efektu dla testu F).

5. Testy nieparametryczne dotyczące różnic pomiędzy więcej niż dwiema grupami ćwiczenia w zastosowaniu, analizie statystycznej i interpretacji testów dla grup niezależnych: Kruskala – Wallisa i X² oraz dla grup zależnych: testu Friedmana i Cochrana.

6. Korelacje – obliczanie związku pomiędzy zmiennymi - ćwiczenia w zastosowaniu, analizie statystycznej i interpretacji współczynników korelacji r Persona , R Spearmana, ι Kendalla, phi i V-Cramera oraz współczynnika zgodności W Kendalla .

7. Badania empiryczne w praktyce - praca w grupach nad przeprowadzonymi badaniami, pisanie raportu i prezentacje studenckie wyników badań.

Problematyka laboratoria semestr 4

1. Jak wykonać jednoczynnikową analizę wariancji w schemacie międzygrupowym oraz wewnątrzgrupowym [założenia, obliczanie wyników post hoc i analiza kontrastów, interpretacja, wizualizacja różnic].

2. Jak wykonać dwuczynnikową i trójczynnikową analizę wariancji w schemacie międzygrupowym oraz wewnątrzgrupowym [założenia, obliczanie wyników - post hoc i analiza kontrastów, interpretacja, wizualizacja różnic].

3. Jak wykonać nieparametryczne odpowiedniki analizy wariancji w schemacie międzygrupowym oraz wewnątrzgrupowym (test Kruskala – Wallisa, test: Friedmana ).

4. Jak wykonać korelacje i analizę regresji (regresja liniowa i nieliniowa).

5. Kolokwium sprawdzające wiedzę i umiejętności;

2. Problematyka ćwiczeń:

1. Wprowadzenie w problematykę zajęć – dyskusja po co psychologom metodologia i statystyka?

2. Metody i etyka badań psychologicznych: analizowanie przykładów: naukowego i nienaukowego poznawania rzeczywistości, podstawowych metod badawczych, etycznych problemów – ćwiczenia w zakresie praktycznego wykorzystania etyki w prowadzeniu badań w psychologii Polsce.

3.Problemy, pytania i hipotezy badawcze: jak w praktyce wygląda schemat postępowania badawczego w psychologii; jak poszukiwać problemu badawczego; ćwiczenia w poprawnym stawianiu pytań badawczych oraz hipotez badawczych.

4. Zmienne: czym jest zmienna; zmienne ilościowe i jakościowe; pomiar; rodzaje skal do pomiaru zmiennych; ćwiczenia w zastosowaniu klasyfikacja Stevensa w tworzeniu i pomiarze zmiennych w eksperymentach psychologicznych, badaniach różnicowych i korelacyjnych.

5. Operacjonalizacja zmiennych i projektowanie badań: terminy teoretyczne i terminy empiryczne – ćwiczenia w operacjonalizacji poprzez budowanie wskaźników; jak dobrać narzędzie pomiarowe; przykłady i ćwiczenia w modelowania badań empirycznych: plany eksperymentalne; badania różnicowe i korelacyjne (bez manipulacji).

6. Prawdopodobieństwo w badaniach psychologicznych: ćwiczenia w rozumieniu podstawowych pojęć tj. próba i populacja, doborze próby, parametrów rozkładu zmiennej losowej (średnia arytmetyczna, mediana, moda, kwartyle, skośność, kurtoza), wskaźniki zmienności ( wariancja, odchylenie standardowe, rozstęp).

7. Wnioskowanie statystyczne - ćwiczenia w rozumieniu pojęć powiązanych z wnioskowaniem statystycznym i zastosowaniu wnioskowania statystycznego w weryfikacji hipotez badawczych (rodzaje rozkładów, prawo wielkich liczb, estymacja i estymatory, centralne twierdzenie graniczne, właściwości rozkładu normalnego, przedział ufności; hipotezy badawcze a hipotezy statystyczne, etapy testowania hipotez, błędy wnioskowania statystycznego (α i β)

8. Badania empiryczne w praktyce - praca w grupach nad projektami badawczymi i prezentacje projektów.

1. Problematyka laboratoria:

1. Interfejs programu Statistica, zakładanie baz danych, rodzaje zmiennych i skal . Prezentacja innych alternatywnych programów statystycznych (PSPP/ SPSS; R).

2. Jak wykonać podstawowe operacje na zmiennych ( rangowanie obserwacji, selekcja przypadków, podział na podgrupy, operacje algebraiczne na zmiennych, rekodowanie zmiennych)

3 . Jak policzyć statystyki opisowe i przeprowadzić wizualizację danych (średnia arytmetyczna, mediana, moda, kwartyle, skośność, kurioza, wariancja, odchylenie standardowe, minimum, maksimum, rozstęp, częstości, tworzenie podstawowych wykresów (histogram, wykres kołowy i słupkowy, eksportowanie wykresów i zapis w formie JPG)

5. Testy t (test t dla jednej próby; test t dla prób niezależnych, test t dla prób zależnych), założenia testów, obliczanie wyników, interpretacja, wizualizacja różnic).

6. Testy nieparametryczne (test Manna- Whitneya, test Wilcoxona).

7. Jak wyliczyć korelacje (R-Pearsona, Ro – Spearmana, tau-b – Kendalla, V-Cramara, Phi, W – Kendalla).

8. Jak wyliczyć test X² .

Literatura:

Wykaz literatury*

A. Literatura wymagana do ostatecznego zaliczenia zajęć (zdania egzaminu):

A.1. wykorzystywana podczas zajęć i A.2. studiowana samodzielnie przez studenta

Shaughnessy J.J., Zechmeister E. B.i Zechmeister J.S. (2002). Metody badawcze w psychologii. Gdańsk: GWP.

Francuz P. i Mackiewicz R. (2006). Liczby nie wiedzą, skąd pochodzą. Przewodnik po metodologii i statystyce nie tylko dla psychologów. Lublin: KUL

Piber – Dąbrowska K. Cypryańska M. i Wawrzyniak M. (2007). Standardy edytorskie dla naukowego tekstu empirycznego

z zakresu psychologii. Warszawa: SWPS Academica

Stanisz, A. (2006). Przystępny kurs statystyki: z zastosowaniem STATISTICA PL na przykładach z medycyny. T. 1-3. Kraków: StatSoft.

B. Literatura uzupełniająca

Brzeziński, J. (2005). Metodologia badań psychologicznych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Bedyńska, S., Brzezicka, A (red.). (2007). Statystyczny Drogowskaz. Warszawa: Wydawnictwo SWPS Academica.

Ferguson, G. A., Takane, Y. (2002). Analiza statystyczna w psychologii i pedagogice. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN.

King B.M., Minium E.W. (2009) Statystyka dla psychologów i pedagogów. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Nachmias Ch. F. i Nachmias D. (2001). Metody badawcze w naukach społecznych. Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo s.c.

Wieczorkowska G. Wierzbiński J. (2007). Statystyka. Analiza badań społecznych. Warszawa: Scholar.

Zdybek, P., Walczak, R. i Zdybek, M. (2012). Historia zwykłego oszustwa. Nieuczciwość akademicka widziana oczami studentów psychologii. Psychologia Społeczna,

Oleszkowicz, A. i Zdybek, P. (2009). Psychologia ilości, psychologia jakości. Uzupełniające się spojrzenia. Wrocław: Atut.

*Podając literaturę do przedmiotu należy zapewnić jej dostępność dla studentów (w ramach sieci bibliotecznej UO albo bezpośrednio od prowadzącego zajęcia);

* Przy ustalaniu liczby pozycji literaturowych należy uwzględnić ogólną liczbę punktów ECTS przyznanych za dany przedmiot, obejmującą także szacowany czas pracy własnej studenta

Efekty uczenia się:

Efekty kształcenia Sposoby weryfikacji Odniesienie do kierunkowych efektów

kształcenia

Efekty kształcenia

(Szczegółowe zalecenia i wskazówki praktyczne przedstawiono w „Jak przygotować programy kształcenia…” Kraśniewski A., s.50-59; 61-66) Wiedza -w wyniku przeprowadzonych zajęć student powinien być w stanie:

• znać i definiować terminologię używaną w metodologii badań psychologicznych:

• znać miejsce psychologii w systemie nauk empirycznych;

• znać specyfikę metodologiczną psychologii (główne modele badawcze, strategie i metody badań stosowanych w naukach społecznych);

• rozumieć podstawowe pojęcia z zakresu ochrony własności intelektualnej i prawa autorskiego głównie w odniesieniu do typowych narzędzi wykorzystywanych w psychologii i podlegających takiej ochronie;

• rozumieć zasady i normy etyczne i z etyki zawodowej;

• rozumieć jak wiedza wynikająca z badań (zastosowania metodologii) pozwala wyjaśnić rzeczywistość społeczną w aspekcie mechanizmów psychologicznych.

• pytania dotyczące lektur zadawane w trakcie ćwiczeń

• dyskusja i zadania w małych grupach w trakcie ćwiczeń (analiza tekstów empirycznych z zakresu nauk społecznych)

• zastosowanie terminologii w pisaniu pracy empirycznej (projektu i raportu )

• egzamin/kolokwium (testy wiedzy )

K_W01 (3)

K_W02 (3)

K_W04 (2)

K_W10 (2)

K_W11 (2)

K_W15 (2)

Umiejętności w wyniku przeprowadzonych zajęć student powinien potrafić/mieć umiejętność:

• potrafi na podstawie wiedzy i obserwacji na temat zjawisk psychologicznych i społecznych przy wykorzystaniu różnych źródeł sformułować problem badawczy i hipotezy oraz zaprojektować i przeprowadzić oraz zanalizować badanie empiryczne;

• posiada umiejętność dobrania grupy badawczej adekwatnej do problemu badawczego;

• potrafi opracować raport z przeprowadzonego badania (napisać pracę empiryczną);

• potrafi prezentować i interpretować wyniki badań (prezentacje multimedialne + ustne wypowiedzi¬);

• na podstawie wyników badań potrafi generować oryginalne rozwiązania złożonych problemów psychologicznych.

• Umiejętność zastosowania wiedzy w rozwiązywaniu konkretnych problemów metodologicznych w pytaniach testowych

• punkty za aktywność za wypowiedź ustną w trakcie zajęć,

• ocena wykonania projektu badawczego w 3 osobowej grupie, jego realności oraz prawidłowości postawienia hipotez badawczych i operacjonalizacji zmiennych

• ocena umiejętności prezentacji swoich pomysłów badawczych oraz wyników gotowych badań

• punkty za wykonanie ćwiczeń indywidualnie oraz/lub grupowo podczas zajęć

• ocena z realizacji projektu badawczego (grupowa)

• ocena za wykonanie zadań domowych

K_U01 (3)

K_U03 (2)

K_U04 (1)

K_U06 (3)

K_U09 (2)

K_U10 (1)

Kompetencje społeczne -w wyniku przeprowadzonych zajęć student ma/wykazuje:

• wykazuje gotowość w podejmowaniu indywidualnych i zespołowych działań badawczych w zakresie psychologii; angażuje się we współpracę;

• potrafi wykazać zaangażowanie w projektowanie, planowanie i realizowaniu badań psychologicznych;

• ma świadomość w zakresie zasad etyki zawodowej;

• potrafi w sposób przedsiębiorczy zaplanować i przeprowadzić badanie empiryczne. • ocena z realizacji grupowego projektu badawczego (zawierająca elementu umiejętności podziału zadań w grupie, komunikacji, rozwiązywania problemów)

• ocena za wykonanie zadań domowych (związanych z kompetencjami społecznymi, takimi jak umiejętność przeprowadzenia sondażu ulicznego, przeprowadzenie wywiadu z osobą badaną)

• ocena systematyczności prowadzenia badań terenowych i pracy w grupie

• bieżąca ocena postępów w tworzeniu projektu badawczego podczas zajęć konsultacyjnych i umiejętność komunikacji z prowadzącym

• ocena radzenia sobie przez studenta z bieżącymi trudnościami (także etycznymi) wynikającymi z prowadzenia badań.

K_K02 (1)

K_K04 (2)

K_K05 (1)

K_K08 (1)

Metody i kryteria oceniania:

Metody dydaktyczne

• wykłady

• prezentacje multimedialne

• dyskusja na temat zagadnień analizowanych w ramach realizacji treści programowych

• zajęcia praktyczne – kształcenie umiejętności ana-lizy i interpretacji statystycznej wyników badań psychologicznych

• projekty i prace terenowe - grupowe przygotowanie projektu badawczego/ przeprowadzenie badania/ napisanie pracy empirycznej (raportu) /zaprezentowanie wyników pracy

• konsultacje indywidualne

• praca własna z literaturą

B. Formy zaliczenia:

1) Wykład: Zaliczenie test sprawdzającego wiedzę semestralną z zakresu wykładów, aktywność na wykładzie i przygotowanie do niego.

2) Ćwiczenia : wykonanie pracy zaliczeniowej: (przygotowanie projektu badawczego, przeprowadzenie badań i prezentacji wyników badań (pisemna i ustna); zadania domowe; 2) kolokwium - test sprawdzający praktyczne wykorzystanie wiedzy/ kompetencji i umiejętności; 3) zadania domowe

Laboratoria:1) test praktyczny – wykonanie zadań statystycznych przy pomocy programu statystycznego - test sprawdzający praktyczne wykorzystanie wiedzy/ kompetencji oraz umiejętności; 2) zadania domowe

Przedmiot nie jest oferowany w żadnym z aktualnych cykli dydaktycznych.
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Opolski.