Uniwersytet Opolski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Psychologia różnic indywidualnych

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2.5-PSROZNIC-A Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Psychologia różnic indywidualnych
Jednostka: Instytut Psychologii
Grupy:
Punkty ECTS i inne: (brak)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: (brak danych)
Literatura uzupełniająca:

• Ciarkowska W., Oniszczenko W. (2008). Szkice z psychologii różnic indywidualnych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

• Dominiak A., Nosal Cz. (2010). Rola mechanizmu temporalnej integracji w procesach poznawczych. G. Sędek i S. Bedyń-ska (red.) Czwarty wymiar. Czas w różnych perspektywach badawczych. Warszawa: PWN

• Drwal, R.Ł. (1978). Poczucie kontroli jako wymiar osobowości – podstawy teoretyczne, techniki badawcze i wyniki badań. W: L. Wołoszynowa (red.). Materiały do nauczania psychologii (s. III, T.3, s. 307-345).Warszawa: PWN (dostępne u Pro-wadzącej lub w czytelni).

• Eysenck, M.W. (2006). Teorie lęku i wykonywanie zadań poznawczych. W: M. Fajkowska, M. Marszał – Wiśniewska, G. Sędek (red.), Podpatrywanie myśli i uczuć (87-100). Gdańsk: GWP.

• Eysenck, M., W. i Fajkowska, M., (2009). Teoria efektywności przetwarzania informacji i jej rozwój. W: M. Fajkowska, B. Szymura (red.), Lęk geneza mechanizmy funkcje. (s. 138 –157). Warszawa: SCHOLAR.

• Fajkowska, M., Krejtz, I. (2007). Temperament, lęk i uwagowe przetwarzanie informacji emocjonalnych. W: M. Fajkow-ska, M. Marszał – Wiśniewska, G. Sędek (red.), Podpatrywanie myśli i uczuć (45-62). Gdańsk: GWP.

• Garnder, H., Kornhaber M. i Wake, W. (2001). Inteligencja. Wielorakie perspektywy. Warszawa: WSiP.

• Gerymski, R. (2017). Are personality traits a good predictors of the type of watched pornography? Analysis of the relation-ship between personality traits and the preference of a chosen pornographic categories. Przegląd Seksuologiczny, 3(51), 10-16.

• Gerymski, R. (2018). Wpływ agresji oraz wybranych czynników osobowościowych na preferencje kategorii filmów porno-graficznych, Psychoseksuologia, 4, 80-91.

• Jonassen, H., D., i Grabowski, L., B. (1993). Handbook of Individual Differences, Learning, and Instruction. Hillsdale, New Jersey, Hove and London: Lawrence Erlbaum Associates. (Wybrane zagadnienia, literatura dostępna u Prowadzącej i wy-korzystana w ramach prezentacji do zajęć).

• Kiełek-Rataj, E. (2013). Religijność personalna a satysfakcja z małżeństwa. Family Forum, 3, 97-113.

• Korzeń, R. (2006). Nowa charakterystyka psychometryczna Inwentarza Oceny Płci Psychologicznej (IPP). Studia Psycho-logica, 6, 37-50.

• Lipińska-Grobelny, A., & Gorczycka, K. (2011). Rekonstrukcja narzędzia do pomiaru płci psychologicznej. Przegląd Psy-chologiczny, 54, 179-192.

• Marszał-Wiśniewska, M., Klonowicz T., Fajkowska-Stanik, M. (red.) (2003). Psychologia różnic indywidualnych. Wybrane zagadnienia. Gdańsk: GWP.

• Marszał-Wiśniewska, M., Strelau, J. (2011). Uwikłany temper mant. Warszawa: Wyd. Naukowe Scholar.

• Matczak A. (1994). Diagnoza intelektu. Warszawa: PAN.

• Matczak, A. (2001). Style poznawcze. [W:] J. Strelau (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki. (T -2, s. 761-782). Gdańsk: GWP.

• Nosal, S., C. (1990). Psychologiczne modele umysłu. Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN (rozdział o stylach).

• Nosal, S., C. (1985). Category width: cognitive preferences and data processing: a theoretical analysis. Polish Psychological Bulletin, 16(4), 235 – 244.

• Nęcka, E. (2000). Pobudzenie intelektu. Zarys formalnej teorii inteligencji. Kraków: Universitas.

• Nęcka, E. (2009). Inteligencja jest procesem. W: J. Kozielecki (red.) Nowe idee w psychologii (s. 21-39). Gdańsk: GWP.

• Rogowska, A. (2015). Synaesthesia and individual differences. Cambridge: CUP.

• Rogowska, A. (2018). The relationship between demographic variables and substance use in undergraduates. International Journal of Mental Health and Addiction. https://doi.org/10.1007/s11469-018-9931-7.

• Seligman, D. (1995). O inteligencji prawie wszystko. Kontrowersje wokół ilorazu inteligencji. Warszawa: PWN.

• Strelau, J. (2009). Miejsce lęku w zbliżonych konstruktów w badaniach nad temperamentem. W: M. Fajkowska, B. Szymu-ra (red.), Lęk geneza mechanizmy funkcje (s. 211–230). Warszawa: SCHOLAR.

• Szymura, B. i Kolańczyk, A. (2006). Wpływ lęku na przeszukiwanie pola uwagi. W: M. Fajkowska, M. Marszał – Wiśniew-ska, G. Sędek (red.), Podpatrywanie myśli i uczuć (25-44). Gdańsk: GWP.

• Szymura, B. (2007). Temperament uwagi. Kraków: Wyd. Prac Naukowych UNIVERSITAS.

• Wilson, G. D., Gray, J. A., & Barrett, P. T. (1990). A factor analysis of the Gray-Wilson personality questionnai-re. Personality and Individual Differences, 11(10), 1037-1044.

• Wojciechowska-Maszkowska, B., Borzucka, D., Rogowska, A. (2018). Impact of personality on postural control in football players – a pilot study. Problemy Higieny i Epidemiologii, 99(2), 180-184.

• Zawadzki, B. (2002). Temperament – geny i środowisko. Gdańsk: GWP.


Skrócony opis:

Cele przedmiotu:

- w zakresie wiedzy zapoznanie studenta z wybranymi teoriami temperamentu, cech osobowości oraz zdolności oraz wybrany-mi metodami ich pomiaru

- w zakresie umiejętności : posiada umiejętność przeprowadzenia diagnozy różnic indywidualnych (określonych cech tempera-mentu/osobowości/zdolności) wybranym narzędziem badawczym; potrafi wybrać narzędzie, przeprowadzić badanie, obliczyć wyniki i zinterpretować ich znaczenie w świetle wiedzy teoretycznej oraz danych z wywiadu z osobą badaną

- w zakresie kompetencji : wykazuje gotowość w podejmowaniu indywidualnych i zespołowych działań badawczych w zakresie diagnozy różnic indywidualnych; angażuje się we współpracę i potrafi wykazać zaangażowanie w realizowanie takich badań psychologicznych; wykazuje świadomość w zakresie zasad etyki zawodowej w procesie diagnostycznym

Pełny opis:

TREŚCI PROGRAMOWE:

A. Problematyka wykładu:

1. Wprowadzenie w problematykę Psychologii różnic indywidualnych: podstawowe definicje i kategorie stosowane w psy-chologii różnic indywidualnych, przedmiot badań, główne czynniki determinujące różnice indywidualne: dziedziczność i środowisko.

2. Zdolności i inteligencja – pojęcie inteligencji; różne podejścia do inteligencji: strukturalne, biologiczne i poznawcze; po-miar inteligencji oraz jej rola adaptacyjna w życiu codziennym, badania nad związkiem inteligencji z różnymi czynnikami (wykształcenie, ubóstwo, patologie, efektywność pracy).

3. Temperament - pojęcie temperamentu, rodzaje teorii temperamentu, kontekst historyczny: typologie starożytnych, typolo-gie temperamentu: konstytucjonalne- Kretschmera, Sheldona, typologia układu nerwowego wg Pawłowa i Neopawłowiści; wybrane teorie temperamentu (Cloninger, Rothbart i Derryberry, Buss i Plomin, Gray, Zuckerman, Thomas i Chess, Strelau, Eliasz), środowiskowe i biologiczne uwarunkowania, stałość - zmienność, metody pomiaru temperamentu.

4. Wybrane koncepcje cechowe osobowości (teoria czynnikowa Cattella; Pięcioczynnikowy Model Osobowości; Biologiczna Teoria PEN Eysencka; temperament a osobowość, pomiar PEN, znaczenie różnic indywidualnych PEN w funkcjonowaniu poznawczym (pamięć robocza, mechanizmy uwagi).

5. Style poznawcze: pojęcie stylu poznawczego, przykłady i omówienie wybranych stylów: zależność vs niezależność od pola, poczucie kontroli, impulsywność –refleksyjność, intuicyjność – racjonalność myślenia, typy umysłu wg Nosala.

B. Problematyka ćwiczeń:

1.Wprowadzenie. Praca w grupach, opracowanie wraz z przykładami podstawowych kategorii służących do opisu różnic indywidualnych (pojęcie typu, cechy, wymiaru, stylu). Debata, problem „geny czy środowisko”

2.Temperament, dzieci. Podobieństwa i różnice we współczesnych koncepcjach temperamentu dzieci, opracowanie w grupach i omówienie na forum: Buss i Plomin / Thomas i Chess. Narzędzie pomiarowe Kwestionariusz Temperamentu EAS – ćwiczenia związane z wykorzystaniem kwestionariusza.

3 -6.Temperament, człowiek dorosły (-Eysenck. Praca w grupach - omówienie teorii PEN Eyesncka głównie w odniesieniu do znaczenia różnic indywidualnych w funkcjonowaniu poznawczym, społecznym jednostek. Kwestionariusz Osobowości Eysenc-ka EPQ-R. Omówienie kwestionariusza, procedury badania, obliczania i interpretowania wyników, praktyczne ćwiczenia związane z możliwościami zastosowania kwestionariusza.

-Regulacyjna Teoria Temperamentu Strelau, usystematyzowanie teorii poprzez ćwiczenia dotyczące regulacyjnych aspektów temperamentu. Studium przypadku. Diagnoza temperamentu – Kwestionariusz Formalnej Charakterystyki Zachowania (FCZ KT). Omówienie kwestionariusza, procedury badania, obliczania i interpretowania wyników, praktyczne ćwiczenia związane z możliwościami zastosowania kwestionariusza.

7.Metody pomiaru różnic indywidualnych. Zastosowanie poznanych testów. Ćwiczenia grupowe pozwalające przećwiczyć łączne wykorzystanie poznanych narzędzi pomiaru różnic indywidualnych. Studium przypadku. Praca w grupach.

8.Style poznawcze. Definicja, charakterystyka wybranych stylów poznawczych poprzez studium przypadku, ćwiczenia grupowe. Diagnoza stylów poznawczych, sposoby pomiaru. Test Porównań Znanych Kształtów (MFF) Kogana. Zastosowanie I ćwiczenia w posługiwaniu się Testem.

9.Lęk*. Pojęcie lęku, lęk jako stan, lęk jako cecha. Przykłady. Różnice indywidualne związane z przetwarzaniem poznawczym informacji w lęku. Pomiar lęku. Inwentarz Stanu i Cechy Lęku (ISCL). Ćwiczenia związane z zastosowaniem Inwentarza.

10.-12. Zastosowanie metod pomiaru różnic indywidualnych -prezentacje prac zaliczeniowych

13. Inteligencja. Rola adaptacyjna inteligencji w życiu codziennym. Ćwiczenia. Jansenizm i eugenika – dyskusja.

14. Różnice płciowe**– pojęcie płci, rodzaje, różnice w budowie mózgu, różnice w funkcjonowaniu (aspekt poznawczy, behawioralny i emocjonalny). Inwentarz do Oceny Płci Psychologicznej IPP

15. Podsumowanie. Różnice indywidualne i wynikające stąd konsekwencje społeczne . Podsumowanie zajęć uwzględniając aspekt praktyczny Zaliczenie przedmiotu.

Literatura:

• Brzozowski, P., Drwal, R.D. (1995 lub 2008). Kwestionariusz osobowości Eysencka. Polska adpactacja EPQ-R. Warszawa: PTP PTP – podręcznik

• Strelau, J. (2014). Różnice indywidualne. Historia – determinanty – zastosowanie. Warszawa: SCHOLAR, SWPS

• Strelau, J. (2006). Psychologia różnic indywidualnych(wyd 2). Warszawa: WN SCHOLAR

• Strelau, J. (2001). Psychologia temperamentu. Warszawa: PWN

• Matczak, A. (1992). Test Porównań Znanych Kształtów (MFF) J. Kagana. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.

• Nęcka, E. (2003). Inteligencja. Geneza - Struktura – Funkcje. Gdańsk: GWP.

• Strelau, J., Doliński D. (2008). Psychologia różnic indywidualnych. W: J. Strelau, D. Doliński (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki (rozdz. 9, s. 765 -846). Gdańsk: GWP

• Strelau, J. (2000). Osobowość jako zespół cech. W: J. Strelau (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki. Tom 2 (s. 525-561). Gdańsk: GWP

• Strelau, J. (2000). Temperament. W: J. Strelau (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki. Tom 2 (s. 684-721). Gdańsk: GWP

• Nęcka, E. (2000). Inteligencja. W: J. Strelau (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki. Tom 2 (s.721-761). Gdańsk: GWP

• Matczak, A. (2000). Style poznawcze. W:J. Strelau (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki. Tom 2 (s.761-782). Gdańsk: GWP

• Seligman, D. (1995). O inteligencji prawie wszystko. Kontrowersje wokół ilorazu inteligencji. Warszawa: WN PWN

• Wrześniewski, K., Sosnowski, T. (2005). Inwentarz Stanu i Cechy Lęku (ISCL). Polska adaptacja STAI. Podręcznik. Warszawa: Wydawnictwo PTP.

• Zawadzki, B., Strelau, J. (1997). Formalna charakterystyka zachowania - kwestionariusz temperamentu (FCZ-KT). Warszawa: Wydawnictwo PTP. (podręcznik).

• Zawadzki, B., Strelau, J., Szczepaniak, P., & Śliwińska, M. (1998). Inwentarz osobowości NEO-FFI Costy i McCrae. Pod-ręcznik do polskiej adaptacji. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.

Efekty uczenia się:

Wiedza

w wyniku przeprowadzonych zajęć student powinien być w stanie:

• scharakteryzować wybrane cechowe teorie osobowości, temperamentu oraz wybrane style poznawcze

• definiować zdolności intelektualne

• wymienić i opisać wybrane metody diagnostyczne różnic indywidualnych

• zrozumieć zastosowanie psychologii różnic indywidualnych w praktyce

Umiejętności

w wyniku przeprowadzonych zajęć student powinien potrafić/mieć umiejętność:

• przeprowadzić pełną diagnozę różnic indywidualnych w zakresie wybranych cech temperamentu lub osobowości (wybrać odpowiednią metodę diagnostyczną do problemu diagnostycznego, przeprowadzić analizę i zinterpretować wyniki badania diagnostycznego w kontekście mechanizmów psychologicznych, opracować raport wyników uzyskanych po zastosowaniu metod diagnostycznych)

• wytłumaczyć/objaśniać cechy osobowości, temperamentu i ich wpływ na funkcjonowanie jednostki

• zastosować poznaną wiedzę odnośnie zdolności intelektualnych, stylów poznawczych w pracy

Kompetencje społeczne

w wyniku przeprowadzonych zajęć student ma/wykazuje:

• pogłębioną świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności w poznanych obszarach

• gotowość do przeprowadzenia badania i interpretacji wyników przy pomocy poznanych metod diagnostycznych

• aktywność w zakresie posługiwania się wiedzą dotyczącą zdolności intelektualnych, stylów poznawczych, osobowości i temperamentu

• odpowiedzialność i etyka w wykorzystywaniu wiedzy i umiejętności dotyczących poznanych metod

Metody i kryteria oceniania:

Sposób zaliczenia:

Egzamin

• Praca podczas realizacji projektów, studium przypadku,

• Zaliczenie z oceną

B. Formy zaliczenia:

1. Wykład: Egzamin pisemny (pytania otwarte)

2. Ćwiczenia

• wykonanie pracy zaliczeniowej:

- przeprowadzenie badań i prezentacja ich wyników (pisemna/ustna)

- wykonanie określonej pracy praktycznej

• ustalenie oceny zaliczeniowej na podstawie ocen cząstkowych otrzymywanych w trakcie trwania semestru (czyli praca zaliczeniowa oraz sprawdzanie wiedzy studentów podczas kolejnych zajęć)

C. Podstawowe kryteria:

Ocena końcowa z ćwiczeń zostanie ustalona na podstawione uzyskanej liczby punktów wg. zasady:

• ocena dostateczna: jeśli student uzyska powyżej 60% punktów

• ocena dobra: jeśli student uzyska powyżej 75% punktów

• ocena bardzo dobra: jeśli student uzyska powyżej 90% punktów

Kryteria oceny egzaminu pisemnego:

• ocena dostateczna: jeśli student uzyska powyżej 60% punktów

• ocena dostateczna plus: jeśli student uzyska powyżej 70% punktów

• ocena dobra: jeśli student uzyska powyżej 80% punktów

• ocena dobra plus: jeśli student uzyska powyżej 90% punktów

• ocena bardzo dobra: jeśli student uzyska 100% punktów

Przedmiot nie jest oferowany w żadnym z aktualnych cykli dydaktycznych.
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Opolski.