Uniwersytet Opolski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Psychologia wychowawcza i edukacji

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2.5-PSWYCH-ED Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Psychologia wychowawcza i edukacji
Jednostka: Instytut Psychologii
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 5.00
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Literatura uzupełniająca:

C. Literatura uzupełniająca

Babiuch, M. (2002). Jak współpracować z rodzicami trudnych uczniów? Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Dembo M., (1997). Stosowana psychologia wychowawcza. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Frydrychowicz, A., Koźniewska, E., Matuszewski, A., Zwierzyńska, E. (2006). Skala Gotowości Szkolnej. Podręcznik. Warsza-wa: Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej.

Święcicka, M. (2011). Metody diagnozy w psychologii klinicznej dziecka i rodziny. Warszawa: Wydawnictwo PARADYGMAT


Skrócony opis:

Wiedza: student posiada wiedzę na temat przedmiotu, aparatu pojęciowego oraz teoretycznych koncepcji współczesnej psychologii wychowawczej; zna teorie opisujące i wyjaśniające uwarunkowania, przebieg, mechanizmy oraz efekty oddziaływań wychowawczych. Student posiada wiedzę na temat podstawowych mechanizmów wpływu wychowawczego.

Umiejętności: student posiada umiejętność aplikowania wiedzy z zakresu psychologii rozwoju i psychologii wychowawczej do opisu, wyjaśniania i rozwiązywania problemów odnoszących się do konkretnych sytuacji z życia codziennego oraz przekazywania tej wiedzy w sposób komunikatywny w języku ogólnie zrozumiałym. Student potrafi: wskazywać czynniki blokujące i stymulujące rozwój w wybranych obszarach i okresach rozwoju człowieka; dobierać adekwatne metody i narzędzia oddziaływania na jednostkę w procesie nauczania i wychowania.

Kompetencje: student opanuje podstawy krytycznego myślenia w odniesieniu do norm rozwojowych oraz cechuje go wrażliwość etyczna.

Pełny opis:

Wymagania wstępne: bardzo dobra znajomość zagadnień z psychologii rozwoju człowieka w cyklu życia.

Treści programowe:

Treści realizowanych podczas zajęć, przy czym uwzględnia się podział na poszczególne formy zajęć, na przykład:

A. Problematyka wykładu:

Przedmiot i zadania psychologii wychowawczej

Wkład teorii J. Piageta, L. Wygotskiego, U. Bronfrenbrenera, E. Eriksona do psychologii wychowawczej

Metody oddziaływań wychowawczych.

Transmisja międzypokoleniowa w procesie wychowania. Etos rodzinny

Błędy wychowawcze

Potrzeby psychiczne i proces socjalizacji dziecka a proces wychowania

Struktura rodziny a proces wychowania

Jakość relacji emocjonalnych w rodzinie a wychowanie dziecka

Współczesne przemiany rodziny a wychowanie dziecka

Trudności wychowawcze

Sytuacje trudne w rodzinie a wychowanie dziecka (rozwód, choroba i śmierć w rodzinie)

Pozarodzinne środowiska wychowawcze

Trudności wychowawcze.

B. Ćwiczenia

1. Wychowanie dziecka w różnych okresach rozwoju: okres niemowlęcy i poniemowlęcy, przedszkolny, wczesnoszkolny i adolescencja.

2. Rozpoznawanie problemów wychowawczych w wybranych okresach rozwoju człowieka.

3. Diagnoza środowiska wychowawczego rodziny:

a. Kwestionariuszowe techniki badania środowiska rodzinnego na przykładzie Skal Oceny Rodziny według Olsona (SOR).

b. Badanie relacji rodzinnych w percepcji młodzieży przy użyciu Kwestionariusza Relacji Rodzinnych KRR M. Plopy i P. Połomskiego.

c. Kwestionariuszowe techniki badania postaw rodzicielskich we własnej percepcji matek i ojców na przykładzie Kwestionariusza SPR M. Plopy.

d. Kwestionariuszowe techniki badania postaw rodzicielskich w percepcji dzieci na przykładzie Kwestionariusza KPR-Roc M. Plopy.

e. Test "Rysunek Rodziny" w oprac. M. Braun-Gałkowskiej – wprowadzenie teoretyczne oraz analiza przypadków

4. Diagnoza funkcjonowania szkolnego dzieci i młodzieży

5. Nieprawidłowe oddziaływania wychowawcze jako przyczyna problemów w rozwoju i funkcjonowaniu dziecka

6. Podstawy konstruowania i prowadzenia programów profilaktycznych i psychokorekcyjnych i psychoedukacyjnych dla dzieci i młodzieży – zajęcia warsztatowe

7. Psycholog w szkole

8. Debata oxfordzka na wybrany temat w obszarze wychowania/edukacji

Metody dydaktyczne

• wykłady

• elementy wykładu konwersatoryjnego

• pytania problemowe

• elementy dyskusji – odniesienie treści wykładu do praktyki

• krytyczna analiza tekstu

• studium przypadku

Literatura:

A. Literatura wymagana do ostatecznego zaliczenia zajęć (zdania egzaminu):

A.1. wykorzystywana podczas zajęć

Przetacznik-Gierowska M., Włodarski Z. (2002). Psychologia wychowawcza, t. 1, 2.

Budziszewska M. (2015). Opowieść „moi rodzice” w trzech fazach adolescencji i w dorosłości. Analiza narracji tożsamościo-wych. Warszawa: Liberi Libri

Brzezińska, A. (2000). Społeczna psychologia rozwoju. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Dryll E. (2012). Rodzinne środowisko wychowawcze w ujęciu psychologii narracyjnej. Psychologia Wychowawcza, 2012, 1, 7-23.

Dryll E., (2001). Interakcja wychowawcza. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Psychologii PAN,

Dryll E. (2003). Interakcja wychowawcza w relacji matka-dziecko. W: A. Jurkowski (red). Z zagadnień współczesnej psycholo-gii wychowawczej.

Plopa M. (2014). Więzi małżeńskie i rodzinne z perspektywy teorii przywiązania. W: I. Janicka, H. Liberska (red.). Psychologia rodziny. Warszawa: PWN, (ss. 141-157).

Plopa M. (2014). Więzi małżeńskie i rodzinne z perspektywy teorii przywiązania. W: I. Janicka, H. Liberska (red.). Psychologia rodziny. Warszawa: PWN, (ss. 141-157).

Liberska H. (2014). Rozwój rodziny i rozwój w rodzinie. W: I. Janicka, H. Liberska (red.). Psychologia rodziny. Warszawa: PWN, (ss. 224-235).

Frydrychowicz, A. (1996). Rysunek rodziny. Projekcyjna metoda badania stosunków rodzinnych. Warszawa: CMPP-P.

Margasiński, A. (2009). Skale Oceny Rodziny SOR. Polska adaptacja FACES IV – Flexibility and Cihesion Evaluation Scales Davida H. Olsona. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych.

Plopa M. (2005). Więzi w małżeństwie i rodzinie., Kraków: IMPULS

Plopa M. (2005). Psychologia rodziny. Teoria i badania. Elbląg: IMPULS

Plopa, M. (2008). Kwestionariusz Postaw Rodziców (KPR-Roc). Podręcznik. Warszawa: Vizja Press&IT.

Plopa, M. (2008). Skala Postaw Rodzicielskich (SPR). Podręcznik. Warszawa: Vizja Press&IT.

Przetacznik-Gierowska, M., Włodarski, Z. (2014). Psychologia wychowawcza. T 1-2. Warszawa Wydawnictwo Naukowe PWN.

Kalus A. (2009). Funkcjonowanie systemu rodziny adopcyjnej. Perspektywa psychologiczna. Opole

Kalus. A (2014). Rodzina adopcyjna. W: I. Janicka, H. Liberska (red.). Psychologia rodziny. Warszawa: PWN, (ss. 333-350).

Kalus A. (2014). Rodzina zastępcza. W: I. Janicka, H. Liberska (red.). Psychologia rodziny. Warszawa: PWN, (ss. 141-157).356-367.

A.2. studiowana samodzielnie przez studenta

Lektura obowiązkowa do zaliczenia wykładu:

1. Zdankiewicz-Ścigała E., Herda N., Odachowska E. (2018). Dziecko wobec śmierci. Jak dzieci opisują doświadczanie utraty bliskiej osoby. Psychologia Wychowawcza, 13/2018, 25–38.

2. Zdankiewicz-Ścigała E , Sikora J., Ścigała D. K. (2018). Parental attitudes and a tendency to impulsive aggression. A me-diating role of alexithymia. Psychologia Wychowawcza 56 (14): 134-154

3. Farnicka M., Liberska H. (2014). Transmisja międzypokoleniowa – procesy zachodzące na styku pokoleń. W: I. Janicka, H. Liberska (red.). Psychologia rodziny. Warszawa: PWN, (ss. 185-198).

4. Dryll E. (2012). Rodzinne środowisko wychowawcze w ujęciu psychologii narracyjnej. Psychologia Wychowawcza, 2012, 1, 7-23.

5. Straś-Romanowska M. (2012). Refleksje o wychowaniu w perspektywie personalistycznej. Psychologia Wychowawcza, 1–2/2012, s. 119–130

6. Poraj G. (2014). Agresja i przemoc w rodzinie. W: I. Janicka, H. Liberska (red.). Psychologia rodziny. Warszawa: PWN, (ss. 483-504).

7. Kalus A. Narratives of identity in adopted adolescents: interview analysis. Archives of Psychiatry and Psychotherapy, 2016; 4: 35–42.

Literatura obowiązująca na ćwiczeniach:

Przetacznik-Gierowska M., Włodarski Z. (2002). Psychologia wychowawcza, t. 1, 2.

Plopa M. (2005). Więzi w małżeństwie i rodzinie., Kraków: IMPULS

Plopa M. (2005). Psychologia rodziny. Teoria i badania. Elbląg: IMPULS

Harwas-Napierała B. (2008). Komunikacja interpersonalna w rodzinie. Poznań

Łaguna M., Lachowska B. (2003). Rysunek projekcyjny jako metoda badań psychologicznych. Lublin. Towarzystwo Naukowe KUL.

Efekty uczenia się:

Wiedza

w wyniku przeprowadzonych zajęć student powinien być w stanie:

• Posługiwać się terminologią z zakresu psychologii wychowawczej oraz zastosować tę wiedzę w dyscyplinach pokrewnych na poziomie rozszerzonym

• Posługiwać się na poziomie rozszerzonym wiedzą o człowieku, jego cechach, funkcjonowaniu w wybranych relacjach i strukturach międzyludzkich (rodzinnych, kulturowych) oraz znać historyczną ewaluację poglądów na temat dzieciństwa i dorosłości.

Umiejętności

w wyniku przeprowadzonych zajęć student powinien potrafić:

• Wykorzystywać i integrować wiedzę teoretyczną z zakresu psychologii wychowawczej oraz powiązanych z nią dyscyplin w celu analizy złożonych problemów wychowawczych, a także diagnozowania i projektowania działań praktycznych.

Kompetencje społeczne

w wyniku przeprowadzonych zajęć student ma/wykazuje:

• Umiejętność krytycyzmu wobec odbieranej treści

K_W01

K_W06

K_U02

K_K03

Metody i kryteria oceniania:

B. Formy zaliczenia:

1. Wykład: egzamin pisemny

Egzamin zawiera pytania otwarte oraz pytania problemowe (student będzie zobowiązany do odniesienia problemu związanego z wybranymi aspektami procesu wychowania dziecka do posiadanej wiedzy z zakresu psychologii rozwojowej i wychowawczej).

Materiał obejmuje treści z wykładów i lektury obowiązkowej. Zaliczenie lektury obowiązkowej opcjonalnie odbywa się w wyznaczonym przez wykładowcę terminie przed rozpoczęciem sesji egzaminacyjnej (termin podany do końca października) w formie pisemnej. Ocena z pracy stanowi część składową oceny ogólnej z egzaminu. Jeśli student przystąpi do napisania pisemnego zaliczenia lektury obowiązkowej, to uzyskana ocena w każdym przypadku brana jest pod uwagę w ustalaniu oceny końcowej. Niezaliczenie (ocena niedostateczna) skutkuje zaliczeniem materiału podczas egzaminu pisemnego z przedmiotu.

Celem egzaminu jest sprawdzenie wiedzy oraz umiejętności odnoszenia zdobytej wiedzy do praktyki psychologicznej.

2. Ćwiczenia

Zaliczenie dwóch pisemnych kolokwiów oraz aktywność na zajęciach. Na każdych zajęciach możliwa jest krótka kartkówka. Brak zaliczenia kartkówki oznacza konieczność zaliczenia na dyżurze u

prowadzącego (w okresie 2 tygodni od kartkówki).

Dopuszczalny jest udział w jednych zajęciach w sposób nieprzygotowany. Student zgłasza „nieprzygotowanie” na początku zajęć podczas sprawdzania listy obecności przez prowadzącego.

Dopuszczalna liczba nieobecności: 1 nieusprawiedliwiona (2 x 45 min.). Pozostałe nieobecności usprawiedliwione zwolnieniem lekarskim.

Terminy kolokwium dla każdej grupy ustalone będą na pierwszych zajęciach.

C. Podstawowe kryteria:.

ocena końcowa z wykładu zostanie ustalona na podstawione uzyskanej liczby punktów wg zasady:

ocena dostateczna: jeśli student uzyska powyżej 50% +1 punktów ocena dobra: jeśli student uzyska powyżej 70% punktów

ocena bardzo dobra: jeśli student uzyska powyżej 90% punktów

Do egzaminu może przystąpić student, który uzyskał pozytywną ocenę z zaliczenia ćwiczeń z psychologii wychowawczej i edukacji.

Ocena końcowa z ćwiczeń zostanie ustalona na podstawie kolokwiów i kartkówek (70%) oraz aktywności na zajęciach (30%).

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2020/2021" (zakończony)

Okres: 2020-10-01 - 2021-02-23
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Alicja Kalus
Prowadzący grup: Joanna Dymecka, Alicja Kalus, Zofia Kardasz
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Wykład - Egzamin

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2021/2022" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2021-10-01 - 2022-02-28
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Alicja Kalus
Prowadzący grup: Joanna Dymecka, Alicja Kalus, Zofia Kardasz
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Wykład - Egzamin
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Opolski.