Teoria i praktyka przekładu

obowiązkowe

Celem przedmiotu jest rozwinięcie umiejętności tłumaczenia nabytych przez studentów podczas zajęć z Translatoryki i akwizycji 1,2 i 3 oraz poszerzenie korpusu tłumaczonych tekstów o przykłady nietypowe i wymagające wyjścia poza kontekst filologiczny (np. konieczność konsultacji z ekspertem w dziedzinie, której dotyczy tłumaczenie). Duże znaczenie dla w/w celu zajęć ma obserwacja i analiza gotowych przykładów, zwłaszcza takich, które wymagają poprawek lub uzupełnień. Szczególna uwaga poświęcona jest strategiom tłumaczeniowym stosowanym przez tłumaczy w wybranym przez studenta tekście kultury/literackim, tłumaczonym z języka francuskiego na język polski.

Treści programowe

1-2. Współczesne teorie translatoryczne i ich zastosowanie w praktyce tłumaczeniowej.

3. Kulturowy i komunikacyjny aspekt tłumaczenia: tłumaczenie – spotkanie z Obcym.

4. Elementy obcej kultury w przekładzie: przekład oswajający i wyobcowujący.

5. Kompetencje tłumacza. Tłumacz jako autor a koncepcja tłumacza „niewidzialnego”.

6. Przekład w ujęciu hermeneutycznym: tłumacz jako „filozof, poeta i filolog”.

7. Koncepcja tłumaczenia jako „odtworzonego doświadczenia”.

8. Typowe trudności napotykane przez tłumaczy (interferencja, kalki, idiomy, kolokacje, archaizmy, nazwy własne, wyrażenia wulgarne i obsceniczne).

9-10. Przekład neologizmów, aluzji intertekstualnych, kalamburów i gier słów.

11. Nieprzekładalność i ograniczona przekładalność.

12-13. Specyficzne problemy przekładu z języka francuskiego na polski.

14-15. Strategie stosowane przez tłumaczy.

A. Literatura wymagana do ostatecznego zaliczenia zajęć (zdania egzaminu):

A.1. wykorzystywana podczas zajęć

1. Legeżyńska A., Tłumacz i jego kompetencje autorskie, wyd. II rozszerzone, Wydawnictwo Naukowe

PWN, Warszawa 1999

2. Skibińska E., Kuchnia tłumacza. Studia o polsko-francuskich relacjach przekładowych, Universitas, Kraków 2008

3. Skibińska E., Przekład a kultura. Elementy kulturowe we francuskich tłumaczeniach „Pana Tadeusza”, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 1999

4. Skibińska E., Inaczej mówiąc… Tłumaczenie z francuskiego na polski. Ćwiczenia, Dolnośląskie Wydawnictwo Edukacyjne, Wrocław 2001

A.2. studiowana samodzielnie przez studenta

1. Balcerzan E., Rajewska E. (red.), Pisarze polscy o sztuce przekładu 1440-2005. Antologia, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2007 (wybór)

2. Współczesne teorie przekładu. Antologia, pod red. P. Bukowskiego i M. Heydel, Wydawnictwo Znak, Kraków 2009

B. Literatura uzupełniająca

1. Dąmbska-Prokop U. (red.), Mała encyklopedia przekładoznawstwa, Educator, Częstochowa 2000

2. Język – Stereotyp - Przekład, pod red. E. Skibińskiej i M. Cieńskiego, Dolnośląskie Wydawnictwo Edukacyjne, Wrocław 2002.

3. Przekład. Język. Kultura, pod red. R. Lewickiego, Wyd. UMCS, Lublin 2002.

4. Przekładając nieprzekładalne III: o wierności, red. O. Kubińska i W. Kubiński, Gdańsk, Wydawnictwo UG, 2007

Wiedza – student zna i rozumie:

• k-W-1: w zaawansowanym stopniu – wybrane fakty, obiekty i zjawiska językowe oraz dotyczące ich metody i teorie translatoryczne wyjaśniające zależności między nimi

• k-W-3: teorie, metodologię i terminologię ogólną i szczegółową z zakresu przekładoznawstwa / translatoryki

• s-W-4: główne kierunki rozwoju, najważniejsze nowe osiągnięcia w zakresie przekładoznawstwa / translatoryki

• s-W-6: wykorzystanie narzędzi wyszukiwawczych ukierunkowanych na przekładoznawstwo / translatorykę

Umiejętności – student potrafi:

• k-U-1: wykorzystywać posiadaną wiedzę filologiczną – formułować i rozwiązywać złożone i nietypowe problemy dotyczące użycia języka i wiedzy językoznawczej, oraz wykonywać zadania w warunkach nie w pełni przewidywalnych przez:

- właściwy dobór źródeł oraz informacji z nich pochodzących, dokonywanie oceny, krytycznej analizy i syntezy tych informacji,

- dobór oraz stosowanie właściwych metod i narzędzi, w tym zaawansowanych technik informacyjno-komunikacyjnych (ICT)

• k-U-2: formułować i analizować problemy badawcze, dobierać metody i narzędzia ich rozwiązania z wykorzystaniem wiedzy z zakresu przekładoznawstwa / translatoryki

• k-U-4: komunikować się z użyciem specjalistycznej terminologii dotyczącej opisu języka

• s-U-5: posługiwać się podstawowymi ujęciami teoretycznymi, paradygmatami badawczymi i pojęciami właściwymi dla przekładoznawstwa / translatoryki

• s-U-9: samodzielnie tłumaczyć z języka polskiego na język francuski i z języka francuskiego na język polski wybrane fragmenty tekstów publicystycznych, naukowych i użytkowych

• s-U-10: korzystać z różnych źródeł (w języku rodzimym i francuskim) oraz nowoczesnych technologii

Kompetencje społeczne (postawy) – student jest gotów do:

• k-K-1 / krytycznej oceny posiadanej wiedzy filologicznej i uznawania znaczenia wiedzy o języku w rozwiązywaniu problemów poznawczych i praktycznych

Metody dydaktyczne

• wykład konwersatoryjny

• prezentacja multimedialna

• ćwiczenia audytoryjne: analiza tekstów z dyskusją /praca w grupach / dyskusja / rozwiązywanie zadań

Formy zaliczenia

• przygotowanie i prezentacja tłumaczenia fragmentu tekstu z opracowaniem: wskazanie trudności oraz metod ich rozwiązywania oraz uzasadnienie kryteriów wyboru zastosowanych odpowiedników

Podstawowe kryteria

• Pozytywna ocena przygotowanego tłumaczenia

• Pozytywna ocena opracowania tłumaczenia

• Frekwencja i aktywność.