Idee i doktryny polityczne

studia stacjonarne

studia drugiego stopnia

Politologia

ogólnoakademicki

obowiązkowe

Realizowany w sali

Brak formalnych wymagań, następstwo przedmiotów. Zalecana podstawowa wiedza z historii i WOS.

Eatwell, R., Goodwin, M., Narodowy populizm. Zamach na liberalną demokrację, Wydawnictwo Sonia Draga, Katowice 2020.

Izdebski Hubert, Doktryny polityczno-prawne. Fundamenty współczesnych państw, Wolters Kluwer Polska, 2025

Markiewka, Tomasz S., Zmienić świat raz jeszcze. Jak wygrać walkę o klimat, Czarna Owca, Warszawa 2021.

Müller, Jan Werner, Strach i wolność. O inny liberalizm, Kultura Liberalna, Warszawa 2020.

Sawczuk, Tomasz, Nowy Liberalizm, Kultura Liberalna, Warszawa 2018.

Scruton, Roger, Co znaczy konserwatyzm, Wydawnictwo Zysk i spółka, 2014.

udział w zajęciach dydaktycznych- 60 h

przygotowanie do zajęć- 30 h

przygotowanie i opracowanie mini-projektu badawczego- 60 h

opracowanie prezentacji - 30 h

Przedmiot poświęcony jest analizie genezy, ewolucji oraz współczesnych form ideologii i doktryn politycznych. Obejmuje klasyczne oraz współczesne nurty myśli politycznej, ich podstawy aksjologiczne, założenia normatywne i znaczenie dla praktyki politycznej. Szczególny nacisk położony jest na relacje między ideami politycznymi a programami partii politycznych oraz na aktualność klasycznych podziałów ideologicznych we współczesnej polityce.

Cele przedmiotu:

Przekazanie wiedzy o genezie, rozwoju i założeniach głównych ideologii politycznych.

Rozwijanie umiejętności analizy i porównywania doktryn politycznych.

Wyjaśnienie wpływu ideologii na współczesną praktykę polityczną i programy partii politycznych. Kształtowanie kompetencji krytycznej interpretacji sporów ideowych i współczesnych debat politycznych.

Przedmiot stanowi przegląd najważniejszych doktryn i idei politycznych – od klasycznych koncepcji liberalizmu, konserwatyzmu i socjalizmu po współczesne nurty, takie jak nacjonalizm, populizm, ,ekologizm. Kurs prezentuje genezę poszczególnych ideologii, ich wartości, głównych przedstawicieli oraz wpływ na politykę, partie polityczne i debaty publiczne. Szczególny nacisk położony jest na analizę praktycznego funkcjonowania idei we współczesnej demokracji, mediach oraz życiu społecznym.

Treści programowe

Moduł I. Wprowadzenie do ideologii i doktryn politycznych

1. Pojęcie idei, ideologii i doktryny politycznej. Funkcje ideologii w polityce.

2. Oś lewica–prawica jako podstawowy podział ideowy.

Moduł II. Klasyczne ideologie polityczne

3. Liberalizm – geneza i ewolucja.

4. Liberalizm współczesny.

5. Konserwatyzm – geneza i ewolucja.

6. Konserwatyzm współczesny.

7. Socjalizm – geneza i ewolucja.

8. Socjalizm współczesny.

9. Chrześcijańska demokracja – geneza i ewolucja.

Moduł III. Współczesne nurty ideowe

10. Nacjonalizm – geneza i ewolucja.

11. Ekologizm – geneza i ewolucja.

12. Populizm – geneza i współczesne formy.

Moduł IV. Ideologie w praktyce politycznej

13. Ideologie a programy partii politycznych.

14. Współczesne transformacje podziałów ideologicznych.

15. Ideologie w praktyce politycznej – studia przypadków.

Literautra:

Heywood Andrew, Ideologie polityczne. Wprowadzenie, PWN, Warszawa 2007

Izdebski Hubert, Doktryny polityczno-prawne. Fundamenty współczesnych państw, Wolters Kluwer Polska, 2025

Markiewka, Tomasz S., Lewica dla opornych, Wydawnictwo RM, Warszawa 2022.

Müller, Jan Werner, Co to jest populizm, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2017.

Sylwestrzak Andrzej, Historia doktryn politycznych i prawnych, Wolters Kluwer Polska, 2022.

Szułdrzyński, Michał, Prawica dla Opornych, Wydawnictwo RM, Warszawa 2023.

Wiedza

W Wyniku przeprowadzonych zajęć student powinien być w stanie:

K_W04 -zdefiniować, scharakteryzować i objaśnić genezę, rozwój oraz podstawowe założenia głównych ideologii i doktryn politycznych

K_W04- rozpoznać, rozróżniać i opisać relacje między ideami politycznymi, oraz praktyką polityczną

K_W05- zanalizować oraz zinterpretować współczesne przemiany ideologiczne, a także wskazać znaczenie ideologii w funkcjonowaniu partii politycznych.

Umiejętności

w wyniku przeprowadzonych zajęć student powinien umieć:

K_U01- analizować i interpretować ideologie oraz doktryny polityczne z wykorzystaniem właściwych kategorii teoretycznych,

K_U01- oceniać i zinterpretować współczesne konflikty oraz spory polityczne przez pryzmat podziałów ideologicznych,

K_U03- wyszukiwać, analizować i wykorzystywać informacje dotyczące obecności oraz znaczenia ideologii w programach partii politycznych i praktyce politycznej.

Kompetencje społeczne

W wyniku przeprowadzonych zajęć student nabędzie następujące postawy:

K_K03-aktywna postawa w zakresie krytycznej oceny współczesnych debat ideowych i politycznych oraz wyrażanie ocen dotyczących omawianych zjawisk społeczno-politycznych.

K_K04-otwartość na uczestnictwo w debacie akademickiej dotyczącej sporów ideologicznych oraz postępowanie zgodne z zasadami etyki w dyskusji naukowej.

K_K03- determinacja do samodzielnego rozwijania wiedzy w zakresie myśli politycznej, ze świadomością znaczenia uczenia się przez całe życie oraz zdolnością do pogłębiania własnych kompetencji.

Metody dydaktyczne

• wykład konwersatoryjny

• dyskusja moderowana

• analiza porównawcza doktryn

• studia przypadków

Kryteria oceniania

• aktywność i przygotowanie – 40%

• egzamin końcowy – 60%

Przedmiot nie wymaga praktyk, ale przygotowuje do pracy w administracji, mediach, NGO, partiach politycznych i think-tankach.