Geopolityka

studia drugiego stopnia

Stosunki Międzynarodowe

letni semestr

ogólnoakademicki

obowiązkowe

Realizowany w sali

Podstawowa wiedza z zakresu historii XX i XXI wieku.

Ogólna orientacja w procesach politycznych, gospodarczych i społecznych.

Umiejętność analizy tekstów naukowych i pracy z mapą.

Zalecane (ale nie obowiązkowe): wcześniejsze zaliczenie przedmiotów z zakresu stosunków międzynarodowych lub politologii.

Grigas, Agnia. The New Geopolitics of Natural Gas. Cambridge, MA: Harvard University Press, 2017.

Mackinder, Halford J. Democratic Ideals and Reality. New York: Cosimo Classics, 2020.

(Reprint edition; originally published 1919.)

Solingen, Etel (ed.). Geopolitics, Supply Chains, and International Relations in East Asia. Cambridge: Cambridge University Press, 2021.

Spykman, Nicholas J. The Geography of the Peace. New Haven: Yale University Press; New York: Harcourt, Brace, 1944.

Zajęcia: 60 godzin

Przygotowanie do zajęć (lektury, analizy): 30 godzin

Przygotowanie projektu/eseju: 30 godzin

Przygotowanie do egzaminu: 30 godzin

Aktywność i udział w dyskusjach: 20%

Przedmiot wprowadza studentów w główne koncepcje, narzędzia i szkoły geopolityczne.

Pokazuje, jak czynniki geograficzne, demograficzne, ekonomiczne i militarne wpływają na zachowania państw.

Uczy krytycznej analizy wydarzeń międzynarodowych poprzez pryzmat myślenia geopolitycznego.

Rozwija umiejętność formułowania własnych interpretacji procesów globalnych.

Zajęcia przedstawiają kluczowe teorie i modele geopolityczne wraz z ich współczesnym zastosowaniem. Analizowane są główne regiony geopolityczne świata, rywalizacja mocarstw, konflikty o zasoby oraz konsekwencje zmian technologicznych dla układu sił globalnych.

W ramach przedmiotu omawiane są klasyczne i współczesne szkoły geopolityki, w tym koncepcje Heartlandu, Rimlandu, potęgi morskiej oraz teorii systemów międzynarodowych. Studenci analizują kluczowe mapy geopolityczne, korytarze transportowe, strefy wpływów oraz punkty zapalne.

Analizują także antropologiczne podstawy badań geopolitycznych.

Zajęcia obejmują zarówno perspektywę historyczną, jak i aktualne procesy globalne, takie jak rywalizacja USA–Chiny, geopolityka energetyczna, zmiany klimatyczne, migracje oraz militarne innowacje technologiczne. Kurs łączy teorię z analizą case studies.

Tematy:

1. Geopolityka – ewolucja pojęcia;

2. Klasyczne szkoły geopolityczne;

3. Ewolucja geopolityki;

4. Geopolityka – perspektywa europejska;

5. Geopolityka Bałkanów w kontekście paradygmatu niestabilności tego regionu

6. Geopolityka – perspektywa panamerykańska;

7. Geopolityka – perspektywa Blisko- i Daleko-Wschodnia;

8. Instytucje a geopolityka;

9. Wojna z terroryzmem; to wykreślam

10. Perspektywy rozwoju geopolityki w XXI wieku;

11. Geopolityka - perspektywa krytyczna.

12. Geopolityka wobec zmian na „wielkiej szachownicy“

13. Wzrost potęgi Chin jako wyzwanie geopolityczne w epoce globalizacji

14. Imperialistyczna polityka Rosji jako zagrożenie geopolityczne XXI wieku

Brzeziński, Z. Wielka szachownica. Geostrategia amerykańskiego przywództwa. Warszawa: wyd. Pałac Dożów, 2024.

Friedman, G. Następna dekada. Gdzie byliśmy i dokąd zmierzamy. Kraków: Znak, 2012.

Gibas-Krzak, D. Geopolityka Bałkanów. Warszawa: PWN, 2022.

Harper, T., Dykes, N., Peszko, M. Secret Maps. Maps You Were Never Meant to See from the Middle Ages to Today. Chicago: University of Chicago Press, 2025.

Kaplan, R. D. The Revenge of Geography: What the Map Tells Us about Coming Conflicts and the Battle Against Fate. New York: Random House Trade, 2013.

Khanna, P. Connectography. Mapping the Future of Global Civilization. New York: Random House, 2016.

Marshall, T. Przyszłość geografii. Jak polityka w kosmosie zmieni nasz świat. Warszawa: Zysk i S-ka Wydawnictwo, 2023.

Moczulski, L. Geopolityka: potęga w czasie i przestrzeni. Warszawa: Bellona, 2023.

Wiedza:

K_W01, K_W05 - Student zna główne teorie i kierunki badań geopolitycznych.

K_W02, K_W04 - Student rozumie wpływ geografii fizycznej i czynników strukturalnych na politykę państw .

K_W02, K_W03, K_W06 - Student zna podstawowe pojęcia: mocarstwo, równowaga sił, geostrategia, strefy wpływów, linie komunikacyjne.

Umiejętności:

K_U02, K_U03, K_U06 - Student potrafi analizować wydarzenia międzynarodowe w oparciu o narzędzia geopolityczne.

K_U02, K_U03, K_U06 - Student interpretuje mapy geopolityczne i dane przestrzenne.

K_U03, K_U06 Student formułuje samodzielne wnioski i scenariusze rozwoju sytuacji.

Ocenia wiarygodność źródeł i argumentów w debacie geopolitycznej K_U03, K_U04, K_U06.

Kompetencje społeczne:

K_K01 - Student rozumie złożoność procesów globalnych i potrafi prowadzić dyskusję opartą na danych.

K_K02, K_K06. - Student dostrzega etyczne i humanitarne konsekwencje decyzji geopolitycznych.

K_K02 - Student jest przygotowany do pracy w środowiskach wymagających analizy strategicznej

Aktywność i udział w dyskusjach: 20%

Prezentacja / projekt grupowy: 30%

Egzamin końcowy (pisemny lub testowy): 50%

Kryteria ocen:

5,0 – wiedza i analiza na poziomie bardzo wysokim, samodzielność w interpretacji;

4,5 – bardzo dobra znajomość materiału, niewielkie braki;

4,0 – dobra znajomość tematu;

3,5 – podstawowa wiedza, poprawne rozumienie;

3,0 – minimalny poziom zaliczenia;

2,0 – brak podstawowej wiedzy lub niezaliczenie zadań.

niewymagane