Psychologia osobowości

obowiązkowe

Studia jednolite magisterskie

Psychologia

V

Ogólnoakademicki

obowiązkowe

Realizowany w sali
Realizowany zdalnie

Opanowanie wiedzy z przedmiotów obowiązujących na drugim roku studiów niezbędnej do nazywania, objaśniania, wskazywania na podobieństwa i różnice oraz krytycznego oceniania zjawisk dotyczących psychologii osobowości.

Mróz B. (2008). Osobowość wybitnych aktorów polskich. Studium różnic międzygeneracyjnych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

2. Seligman M.E.P. (2004). Psychologia pozytywna. W: J. Czapiński (red.). Psychologia pozytywna. Nauka o szczęściu, zdrowiu, sile i cnotach człowieka. Warszawa: PWN, 18-32.

3. Stemplewska-Żakowicz K. (2011). Diagnoza psychologiczna: diagnozowanie jako kompetencja profesjonalna. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

4. Trzebińska E. (2012). Psychologia pozytywna. Warszawa: Oficyna Wydawnicza ŁośGraf.

5. Tucholska S. (2009). Wypalenie zawodowe nauczycieli. Psychologiczna analiza zjawiska i jego osobowościowych uwarunkowań, wyd. 2, poprawione. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Liczba punktów ECTS: 3 * wykład i 2 ćwiczenia

• udział w zajęciach 60 h /36h

• zadania do samodzielnego wykonania poza godzinami zajęć: 10 h

• realizacja złożonych zadań projektowych: 30 h

• samodzielne przygotowanie do egzaminu i obecność na egzaminie: 30 h

samodzielne przygotowanie do zaliczenia ćwiczeń i obecność na nich: 20 h

Suma 150 /126 h = 5 ECTS

* 1 Punkt ECTS = 25-30 h. pracy studenta

Celami przedmiotu są:

Wykład: Dostarczenie wiedzy na temat teorii i modeli osobowości powstałych w obrębie różnych kierunków psychologii. Do-starczenie wiedzy na temat metod charakterystycznych dla poszczególnych teorii w zakresie badań nad różnymi aspektami osobowości. Kształtowanie umiejętności i kompetencji w interpretacji zjawisk zachodzących w obszarze psychologii osobowości.

Ćwiczenia: Celem ćwiczeń jest przyswojenie i pogłębienie rozumienia wiedzy dotyczącej struktury osobowości, jej rozwoju i funkcjonowania, odmiennych sposobów teoretycznego ujmowania osobowości i metod jej badania, zasad stosowania wiedzy o osobowości do analizy konkretnych przypadków.

Zagadnienia szczegółowe (wykład):

1. Miejsce psychologii osobowości w systemie wiedzy psychologicznej. Psychologia osobowości a: psychologia ogólna (procesów poznawczych, emocji, motywacji), psychologia różnic indywidualnych, psychologia kliniczna, psychologia społeczna.

2. Wpływy kulturowe w teoriach osobowości. Filozofia i antropologia a problematyka i metodologia badań nad osobowością. Typ kultury a problematyka badawcza w psychologii osobowości.

3. Zakres pojęcia osobowość. Osobowość a: osoba, psychika, organizm, temperament, podmiotowość, charakter, umysł. Status poznawczy pojęcia „osobowość". Ogólna definicja osobowości jako czynnika odpowiedzialnego za indywidualizm, względną stałość i integralność zachowania. Teoretyczny i empiryczny sens pojęcia „osobowość".

4. Trzy główne zagadnienia teorii osobowości:

- struktura osobowości - czym jest osobowość,

- rozwój i funkcje osobowości - dlaczego człowiek zachowuje się w określony sposób,

- metody badania osobowości – metody jakościowe i ilościowe.

5. Koncepcje psychodynamiczne Z. Freud , A. Adler i C.G. Jung (struktura osobowości, rozwój, metody badawcze).

6. Neopsychoanaliza. Koncepcja K. Horney, E. Fromm (struktura osobowości, rozwój, metody badawcze).

7. Punkty sporne w poglądach psychoanalitycznych (seksualizm, determinizm, rola doświadczeń wczesnego dzieciństwa, wpływy społeczne, status ego, mechanizmy obronne).

8. Teorie cech i teorie czynnikowe (cz. I): Teoria cech G. Allporta. Znaczenie teorii Allporta dla rozwoju myśli psychologicznej, postulat systemowego eklektyzmu, koncepcja dojrzałej osobowości.

9. Teorie cech i teorie czynnikowe (cz. II): Teoria H. J. Eysencka i R. B. Cattella.

10. Koncepcja personologii i motywacyjna teoria potrzeb H.A. Murraya

11. Humanistyczne teorie osobowości (cz. I): Organizmiczne podejście C. Rogersa; Koncepcja motywacji i potrzeb A. Maslowa,

12. Humanistyczne teorie osobowości (cz. II): Personalistyczno-egzystencjalne podejście V. Frankla, Rollo May

13. Biologia i osobowość: Teorie socjobiologiczne i wpływ ewolucji na zachowanie.

14. Podsumowanie.

Zagadnienia szczegółowe (ćwiczenia):

1. Wprowadzenie do zagadnień psychologii osobowości: Czym zajmuje się psychologia osobowości? Czym jest oso-bowość? Główne kontrowersje wokół osobowości (motywacja – charakter świadomy czy nieświadomy? co kształtuje osobowość – natura czy wychowanie? osoba czy sytuacja? program biologiczny czy intencjonalny?).

2. Podejścia badawcze w psychologii osobowości: badanie kliniczne, korelacyjne i eksperymentalne. Możliwości i ograniczenia każdego z podejść.

3. Klasyczna psychoanaliza (Freud) i nurt psychodynamiczny w teorii osobowości.

4. Psychologia analityczna – Jung.

5. Neopsychoanaliza – Horney (neurotyczna osobowość – aspekt współczesny w terapii nerwic).

6. Neopsychoanaliza - Fromm

7. Teoria potrzeb i studium świadomej osoby (Murray, ogólne omówienie metod TAT, CAT).

8. Przykładowe teorie cech: Eysenck – ogólne omówienie EPQ-R; teoria Wielkiej Piątki - Costa i McCrae – ogólne omówienie NEO-FFI lub NEO-PI-R.

9. Ogólne omówienie teorii społecznego uczenia się.

10. Psychologia humanistyczna: ogólne omówienie fenomenologicznej teorii Rogersa (założenia terapii rogeriańskiej) lub Maslowa teorii motywacyjnej.

11. Psychologia humanistyczna: ogólne omówienie egzystencjalnej teorii Frankla.

A.1. wykorzystywana podczas zajęć (wykład)

1. Hall C. S., Lindzey G. (2001). Teorie osobowości. Warszawa: PWN.

2. Horney K. (2009). Neurotyczna osobowość naszych czasów. Poznań: Rebis.

3. Oleś P. (2003). Wprowadzenie do psychologii osobowości. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

4. Gasiul H. (2013). Psychologia osobowości. Warszawa: Wydawnictwo Difin.

5. Adler A. (1986). Sens życia. Warszawa: PWN.

6. Bandura A. (2007). Teoria społecznego uczenia się. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

7. Frankl V.E. (2010). Wola sensu. Założenia i zastosowanie logoterapii. Tłum. A. Wolnicka. Warszawa: Wy-dawnictwo Czarna Owca.

8. Fromm E. (2005). Ucieczka od wolności. Warszawa: Czytelnik.

9. Pervin L. (2002). Psychologia osobowości. Gdańsk: GWP

A.2. studiowana samodzielnie przez studenta (wykład)

10. Adler A. (1986). Sens życia. Warszawa: PWN.

11. Bandura A. (2007). Teoria społecznego uczenia się. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

12. Dąbrowski K. (1975). Osobowość i jej kształtowanie przez dezintegrację pozytywną. Warszawa: PTHP.

13. Jung C. G. (1993). Archetypy i symbole. Warszawa: Czytelnik.

14. Maslow A. H. (2010). Motywacja i osobowość. Warszawa: PWN.

15. Oleś P., Drat-Ruszczak K. (2008). Osobowość. W: J. Strelau (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki. Gdańsk: GWP.

16. Życińska J., Januszek M. (2011). Test Sensu Życia (Purpose in Life Test PIL) J.C. Crumbaugha i L.T. Maholicka: analiza psychometryczna. Czasopismo Psychologiczne, 17 (1), 133–141.

Literatura uzupełniająca (wykład):

1. Mróz Barbara, Zmaczyńska-Witek Barbara, Rachwał Andrea : Wybrane wymiary osobowości a wypalenie za-wodowe w grupie strażaków zawodowych i ochotników, Medycyna Pracy, vol. 72, nr 5, 2021, s. 1-11, DO-I:10.13075/mp.5893.01080

2. Rogowska Aleksandra, Tofel Magdalena, Zmaczyńska-Witek Barbara [i in.], The relationship of number of sexual partners with personality traits, age, gender and sexual identification .Psychology and Sexuality, 2022, vol. 13, nr 2, s.147-164. DOI:10.1080/19419899.2020.1752786

3. Seligman M.E.P. (2004). Psychologia pozytywna. W: J. Czapiński (red.). Psychologia pozytywna. Nauka o szczęściu, zdrowiu, sile i cnotach człowieka. Warszawa: PWN, 18-32.

4. Stemplewska-Żakowicz K. (2011). Diagnoza psychologiczna: diagnozowanie jako kompetencja profesjonalna. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

5. Trzebińska E. (2012). Psychologia pozytywna. Warszawa: Oficyna Wydawnicza ŁośGraf.

6. Tucholska S. (2009). Wypalenie zawodowe nauczycieli. Psychologiczna analiza zjawiska i jego osobowościo-wych uwarunkowań, wyd. 2, poprawione. Lublin: Wydawnictwo KUL.

2. Literatura wymagana do ostatecznego zaliczenia zajęć (ćwiczenia):

1. Gałkowska-Jakubik M. (2006). Tendencje konstruktywne i destruktywne w ujęciu Ericha Fromma. W: P. Fran-cuz, W. Otrebski (red.). Studia z psychologii w KUL, 13, 11-33.

2. Gough H.G., Heilbrun A.B.Jr. (2012). Lista przymiotnikowa. Podręcznik. Wydanie w roku 1983. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.

3. Jaworowska, A. (2006). EPQ-R - Kwestionariusz Osobowości Eysencka EPQ-R, Kwestionariusz Osobowości Eysencka w Wersji Skróconej EPQ-R(S). Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP

4. Martowska K. (2012). Lista Przymiotnikowa ACL. Harrison G. Gough, Alfred B. Heilbrun, Jr. Warszawa:

Pracownia Testów Psychologicznych PTP.

5. Oleś P.K. (2003). Wprowadzenie do psychologii osobowości. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

6. Oleś P.K., Drat-Ruszczak K. (2008): Osobowość (w:) Strelau J., Doliński D. (red.): Psychologia. Podręcznik akademicki t. I. GWP.

7. Oleś P., Puchalska-Wasyl M., Sobol-Kwapińska M. (red.) (2006). O osobowości praktycznie wszystko.

Ćwiczenia z psychologii osobowości. Warszawa-Lublin: Wydawnictwo Scholar-Wydawnictwo KUL.

8. Siuta J. (red.) (2009). Diagnoza osobowości. Inwentarz NEO-PI-R w teorii i praktyce (s. 113-154). Warszawa: PTP. LUB

9. Siuta J. (2009). Inwentarz osobowości NEO-PI-R Paula T. Costy i Roberta

Wykaz literatury uzupełniającej, zalecanej na ćwiczeniach do samodzielnego studiowania:

1. Bąk, W. (2002). E. Tory Higginsa teoria rozbieżności ja. Przegląd Psychologiczny, Tom 45, Nr 1, 39-55

2. Gasiul, H. (2006). Psychologia osobowości. Nurty, teorie, koncepcje. Diffin.

3. Hall, C.S., Lindzey, G., Campbell J.B. (2006). Teorie osobowości. Nowe Wydanie. Wydawnictwo Naukowe PWN.

4. McCrae, R., Costa, P. (2005). Osobowość dorosłego człowieka. Perspektywa teorii pięcioczynnikowej. Kra-ków: Wydawnictwo WAM

5. Oleś, P. (2004). Perspektywa integracji nauki o osobowości czy metateoria? W: Chlewiński, Z., Sękowski, A. E., (red.) Psychologia w perspektywie XXI wieku (s. 143-164). Lublin: TN KUL

6. Pervin, L.A. ( 2002). Psychologia osobowości. Gdańsk: GWP.

7. Pervin, L.A., Cervone D. (2011). Osobowość, teoria i badania. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

W wyniku przeprowadzonych zajęć student powinien:

- Definiować podstawowe założenia i koncepcje w obszarze psychologii osobowości, wymienia ich zalety i ograniczenia.

- Posiadać pogłębioną i uporządkowaną wiedzę nt. specyfiki przedmiotowej i metodologicznej psychologii (zna główne szkoły, orientacje badawcze, strategie i metody badań stosowanych w naukach społecznych.

Dysponować rozszerzoną wiedzą o człowieku, jego cechach, funkcjonowaniu wybranych relacjach i strukturach międzyludzkich.

Wiedza ćwiczenia:

- Znać i definiować podstawowe założenia i koncepcje w obszarze psychologii osobowości, wymieniać ich zalety i ograniczenia.

- Dysponować pogłębioną i uporządkowaną wiedzą nt. specyfiki przedmiotowej i metodologicznej psychologii (zna główne szkoły, orientacje badawcze, strategie i metody badań stosowanych w naukach społecznych.

- Posiadać rozszerzoną wiedzę o człowieku, jego cechach, funkcjonowaniu wybranych relacjach i strukturach międzyludzkich.

- rozumieć i definiować pojęcia używane w psychologii osobowości

- dokonywać analizy i syntezy wiedzy z zakresu różnych teorii osobowości

- zna narzędzia do badania osobowości.

Umiejętności wykład: w wyniku przeprowadzonych zajęć student powinien potrafić/mieć umiejętność:

- Posiada rozwinięte umiejętności badawcze: rozróżnia orientacje w metodologii badań psychologicznych, formułuje i rozwiązuje problemy badawcze, dobiera adekwatne metody i techniki trafi dokonać poprawnej analizy cech osobowości, struktury osobowości

- Dysponuje pogłębioną umiejętnością obserwowania, diagnozowania, racjonalnego oceniania złożonych sytuacji psychologicznych oraz analizowania motywów i wzorów ludzkich zachowań.

- Potrafi samodzielnie planować i realizować własne uczenie się poprzez całe życie i ukierunkowywać innych w tym zakresie.

- Umiejętności ćwiczenia:

w wyniku przeprowadzonych zajęć student powinien potrafić/mieć umiejętność:

- Posiada pogłębione umiejętności obserwowania, wyszukiwania, przetwarzania i interpretowania informacji na temat zjawisk psychologicznych i społecznych rozmaitej natury, przy wykorzystaniu różnych źródeł z zastosowaniem technologii informatycznej

- Posiada pogłębione umiejętności obserwowania, diagnozowania, racjonalnego oceniania złożonych sytuacji psychologicznych oraz analizowania motywów i wzorów ludzkich zachowań,

Kompetencje społeczne wykład: w wyniku przeprowadzonych zajęć student ma/wykazuje:

- Jest przekonany o konieczności i doniosłości zachowania się w sposób profesjonalny i przestrzegania zasad etyki zawodowej; dostrzega i formułuje problemy moralne i dylematy etyczne związane z własną i cudzą pracą.

- Potrafi zachować krytycyzm wobec odbieranej treści.

Kompetencje społeczne ćwiczenia:

- Jest przekonany o konieczności i doniosłości zachowania się w sposób profesjonalny i przestrzegania zasad etyki zawodowej; dostrzega i formułuje problemy moralne i dylematy etyczne związane z własną i cudzą pracą.

- Potrafi zachować krytycyzm wobec odbieranej treści.

METODY DYDAKTYCZNE:

• wykłady

• konsultacje

• prezentacje, referaty

• dyskusje grupowe

• zajęcia praktyczne - analizy przypadków

KRYTERIA OCENIANIA:

Egzamin - ocena egzaminacyjna ustalana jest na podstawie sumy punktów uzyskanych z testu.

- ocena dostateczna: jeżeli student uzyska powyżej 60% punktów

- ocena dobra: jeżeli student uzyska 75% punktów

- ocena bardzo dobra: jeżeli student uzyska powyżej 90% punktów.

Ćwiczenia - ocena końcowa jest ustalana na podstawie sumy punktów uzyskanych z różnych rodzajów aktywności (kolokwium, referat, analiza przypadku itd.) wg zasady:

- ocena dostateczna: jeżeli student uzyska powyżej 60% punktów

- ocena dobra: jeżeli student uzyska 75% punktów

- ocena bardzo dobra: jeżeli student uzyska powyżej 90% punktów.

brak