Chemia leków 1

jednolite studia magisterskie

Farmacja

V

praktyczny

obowiązkowe

Mieszany: realizowany zdalnie i w sali

Zna podstawy nomenklatury związków organicznych (zasady ogólne z uwzględnieniem układów heterocyklicznych i kolejności pierwszeństwa grup charakterystycznych).

Umie wskazać grupy funkcyjne decydujące o właściwościach chemicznych i fizycznych.

Zna podstawowe metody analizy ilościowej klasycznej i instrumentalnej związków chemicznych oraz analizy jakościowej związków nieorganicznych.

Zna podstawowe pojęcia z dziedziny metod statystycznej oceny otrzymywanych wyników.

Zna podstawy anatomii i fizjologii człowieka.

Poznanie budowy chemicznej i nazewnictwa, właściwości fizykochemicznych, stabilności leków in vitro oraz ich biotransformacji, o ile ma ona wpływ na bioaktywność

Poznanie klasyfikacji leków w układzie farmakologiczno-chemicznym, rozumienie zależności między budową chemiczną leków a ich bioaktywnością oraz rozumienie mechanizmu działania leków

Nabycie umiejętności charakteryzowania odpowiednich grup farmakologiczno-chemicznych leków oraz ich zastosowania terapeutycznego w określonych jednostkach chorobowych

Nabycie kompetencji w zakresie kryteriów doboru metod stosowanych w analizie ilościowej i jakościowej mono- i wieloskładnikowych substancji leczniczych z uwzględnieniem ich budowy chemicznej i właściwości fizykochemicznych

Nabycie praktycznej umiejętności badania analitycznego leków z zastosowaniem metod klasycznych i instrumentalnych, zgodnych z obowiązującymi normami farmakopealnymi

Nabycie umiejętności interpretacji oraz opracowania wyników analiz substancji chemicznych

Forma zajęć wykład

W01 Wiadomości ogólne 1 (nazewnictwo i podział leków, mechanizmy działania i biotransformacja leków) - warunki zaliczenia przedmiotu.

W02 Wiadomości ogólne 2 - nazewnictwo i podział leków, mechanizmy działania i biotransformacja leków.

W03 Anestetyki chirurgiczne, środki znieczulenia

W04 Leki o działaniu uspokajającym i nasennym

W05 Leki o działaniu przeciwpadaczkowym

W06 Leki stosowane w chorobie Parkinsona

W07 Leki o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym 1

W08 Leki o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym 2

W09 Leki o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym 3

W10 Leki o działaniu psychotropowym 1

W11 Leki o działaniu psychotropowym 2

W12 Leki wpływające na wegetatywny układ nerwowy 1

W13 Leki wpływające na wegetatywny układ nerwowy 2

W14 Leki wpływające na wegetatywny układ nerwowy 3

W15 Wykład uzupełniający

Forma zajęć seminarium

K01 Podział i budowa chemiczna receptorów.

K02 Chemiczne podstawy neurotransmisji.

K03 Bariera krew-mózg. Fizjologia snu.

K04 Kaskada przemian kwasu arachidonowego. Jak powstaje ból?

K05 Mikrobiota jelitowa. Paracetamol: stary lek – nowe zastosowania.

Forma zajęć ćwiczenia

Semestr V

L01 - zajęcia wprowadzające, omówienie zasad BHP pracowni Chemii leków - warunki zaliczenia

L02 - L07 Analiza jakościowa i ilościowa substancji leczniczych (API i preparatów złożonych) metodami klasycznymi i instrumentalnymi

L08 - odrabianie zajęć zaległych

Literatura podstawowa

1. M. Pawłowski: Chemia leków; PZWL, W-wa, 2020

2. A.Zejc , M. Gorczyca: Chemia leków; PZWL, W-wa, 2002, 2008

3. M. Zając , E. Pawełczyk, A. Jelińska A.: Chemia leków; WNAM Poznań, 2006

4. G.Patrick: Chemia leków – krótkie wykłady; PWN, W-wa 2009, 2017

5. Farmakopea Polska VI, VIII, X

6. European Pharmacopoeia 2005 – 2011

7. R. Kasprzykowska, A.S. Kołodziejczyk: Skrypt z chemii leków - Chemiczna analiza środków leczniczych (Leki proste); Gdańsk 2010, Uniwersytet Gdański

Literatura uzupełniająca

1. D. Steinhilber, M. Schubert-Zsilavecz, H.J.Roth: Chemia Medyczna, MedPharm, Wrocław 2012 (Redakcja naukowa wydania polskiego: A.Jelińska, J.Pałka, M.Zając)

2. M. Gajewski i współautorzy: Ilościowa analiza środków leczniczych; Warszawa 2002

3. M. Zając, A. Jelińska: Ocena jakości substancji i produktów Leczniczych; UM, Poznań 2010

4. W. Kostowski, P.Kulikowski: Farmakologia; PZWL 2010

5. Z.S. Szmal, T Lipiec: Chemia analityczna z elementami analizy instrumentalnej; PZWL Warszawa 1997

Wiedza

EKW1 zna chemiczne i biochemiczne mechanizmy działania leków z uwzględnieniem biotransformacji i aktywnych metabolitów C.W1

EKW2 zna właściwości fizykochemiczne substancji leczniczych wpływające na aktywność biologiczną leków C.W2

EKW3 dokonuje podziału substancji leczniczych według klasyfikacji anatomiczno-terapeutyczno-chemicznej (ATC) lub w układzie farmakologicznym, z uwzględnieniem nomenklatury międzynarodowej oraz nazw synonimowych C.W3

EKW4 zna leki znakowane izotopami i związki znakowane izotopami stosowane w diagnostyce i terapii chorób, metody ich otrzymywania i właściwości C.W4

EKW5 zna metody klasyczne i instrumentalne stosowane w ocenie jakości substancji do celów farmaceutycznych oraz w analizie ilościowej w produktach leczniczych C.W6

EKW6 rozumie znaczenie leku syntetycznego w systemie opieki zdrowotnej w Polsce i na świecie; rozumie znaczenie konieczności oceny jego jakości pod względem czystości i bezpieczeństwa stosowania oraz zgodności z normami krajowymi i międzynarodowymi C.W7

EKW7 zna podstawowe kategorie leków oraz problematykę ochrony patentowej; zna znaczenie badań biodostępności i biorównoważności leków odtwórczych w kontekście bezpieczeństwa i skuteczności ich stosowania C.W8

EKW8 zna metody poszukiwania nowych substancji leczniczych; zna zagadnienia dotyczące nowych technik projektowania struktur potencjalnych substancji leczniczych oraz przewidywania aktywności biologicznej związków C.W9

EKW9 zna metody otrzymywania i rozdziału związków optycznie czynnych C.W11

EKW10 zna, rozumie i potrafi wykorzystać problematykę polimorfizmu C.W12

Umiejętności

EKU1 wyjaśnia zależność między budową chemiczną a działaniem leków; w oparciu o znajomość właściwości fizyko-chemicznych i struktury przestrzennej leków, posiada umiejętność wyjaśniania wpływu tych cech na aktywność biologiczną C.U1

EKU2 wyjaśnia zastosowanie radiofarmaceutyków w lecznictwie C.U3

EKU3 przeprowadza kontrolę jakości substancji do celów farmaceutycznych oraz leków zgodnie z wymaganiami farmakopealnymi; proponuje odpowiednią metodę analityczną do określonego celu i przeprowadza walidację metody analitycznej C.U2

EKU4 przeprowadza analizę substancji leczniczej metodami farmakopealnymi oraz dokonuje jej izolacji z produktu leczniczego stosując odpowiednią metody C.U17

EKU5 interpretuje wyniki uzyskane w zakresie oceny jakości substancji do celów farmaceutycznych oraz potwierdza zgodność uzyskanych wyników z obowiązującymi normami farmakopealnymi C.U18

EKU6 stosuje techniki komputerowe do interpretacji wyników analizy i zebrania informacji o leku C.U19

EKU7 wyszukuje w piśmiennictwie informacje naukowe, dokonuje ich wyboru i oceny oraz wykorzystuje je w celach praktycznych C.U38

Kompetencje społeczne (postawy)

EKK1 Posiada nawyk korzystania z technologii informacyjnych do wyszukiwania i selekcjonowania informacji B.K1

EKK2 Wyciąga i formułuje wnioski z własnych pomiarów i obserwacji B.K2

EKK3 Posiada umiejętność pracy w zespole B.K3

Ocena formująca

OF1 Kolokwia ćwiczeniowe – odpowiedź ustna / test

OF2 Wykonanie ćwiczenia praktycznego

OF3 Sprawozdanie z ćwiczenia laboratoryjnego

OF4 Aktywność na zajęciach

Ocena podsumowująca

OP1 Średnia ważona ocen

OP2 Egzamin

Forma i warunki zaliczenia

Egzamin końcowy z oceną.

Warunkiem dopuszczenia do końcowego egzaminu z chemii leków jest:

Uzyskanie zaliczenia z wykładów konwersatoryjnych – obecność na minimum 75% wykładów.

Uzyskanie zaliczenia z ćwiczeń laboratoryjnych – wymaga wykonania wszystkich przewidzianych programem zadań analitycznych, opracowania ich wyników i przygotowania odpowiednich sprawozdań. Maksymalną liczbę punktów może uzyskać student, który oddał sprawozdanie w terminie do 7 dni od daty wykonania ćwiczenia. W ciągu kolejnych 7 dni (do 14 dnia od daty wykonania ćwiczenia) możliwe jest uzyskanie połowy maksymalnej liczby punktów. Po 14 dniach sprawozdania nie będą akceptowane a ćwiczenie będzie skierowane do odrobienia.

Zajęcia zaczynają się krótkim sprawdzeniem przygotowania do zajęć.

Kryteria zaliczenia ćwiczeń:

niedostateczny (2) <60%

dostateczny (3) 60,5 – 71,5%

dostateczny plus (3,5) 72 – 77,5%

dobry (4) 78 – 88,5%

dobry plus (4+) 89 – 94,5%

bardzo dobry (5) >95%

Uzyskanie zaliczenia z zajęć seminaryjnych – łączne zaliczenie 2 elementów składowych

1 element – wymaga uzyskania minimum 20 punktów na 28 możliwych, będących sumą punktów uzyskanych z aktywnego udziału oraz w dyskusjach w trakcie seminarium oraz

2 element – uzyskania zaliczenia z wszystkich 4 kolokwiów cząstkowych

Ad.1. Aktywny udział będzie polegać na przygotowaniu prezentacji związanej z wybraną grupą leków. Każda prezentacja powinna zawierać:

- omówienie przedmiotu prezentacji 1pkt.

- zwarte omówienie objawów klinicznych, laboratoryjnych i zaburzeń fizjologicznych, połączonych wspólną historią anatomiczną, biochemiczną lub patologiczną, które są charakterystyczne dla omawianej jednostki chorobowej 1pkt.

- omówienie mechanizmów działania, zastosowania i wartości terapeutycznej stosowanych leków 2pkt.

- omówienie budowy chemicznej 2pkt.

- charakterystykę zależności pomiędzy strukturą a aktywnością farmakologiczną 2pkt.

- omówienie właściwości fizykochemicznych 1pkt.

- omówienie biotransformacji 2pkt.

- działania niepożądane 1pkt.

- główne kierunki dalszego rozwoju 1pkt.

- podsumowanie i wnioski 1pkt.

Prezentacja powinna być starannie przygotowana z wykorzystaniem rysunków poglądowych, wykresów, schematów i tabel a także z zachowaniem odpowiedniej estetyki i z uwzględnieniem praw autorskich – w każdym przypadku konieczne jest wskazanie źródła. Powinna obejmować ok. 20 slajdów i trwać około 15-20 min.

Terminy wykonania oraz przedstawienia prezentacji są określane zgodnie z harmonogramem przedstawionym na pierwszych lub kolejnych zajęciach seminaryjnych. Za każdą prezentację można uzyskać maksymalnie 14 punktów.

Aktywne uczestnictwo w dyskusji będzie oceniane na 0,25 punktów na każdych zajęciach.

Uzyskanie zaliczenia z wszystkich 4 kolokwiów cząstkowych

Kolokwium ma formę pisemną (test), bądź ustną (III termin). Pytania wielokrotnej odpowiedzi MRQ (więcej niż jedna odpowiedź możliwa) mają wagę 2 punktów; pytania wielokrotnego wyboru MCQ – jedna odpowiedź prawidłowa – 1 punkt. Przewidywanych jest 20 pytań testowych – 10 MRQ i 10 MCQ z tematyki wykładów.

Do zaliczenia każdego kolokwium, każdorazowo wymagane jest uzyskanie >60% punktów na 30 możliwych (18 punktów). Jednakże, do końcowej oceny, brany będzie punktowy wynik z pierwszego terminu.

Kolokwium poprawkowe (II termin) odbywa się u Prowadzącego Ćwiczenia/Laboratoria w najbliższym możliwym terminie zajęć (!), a kolokwium poprawkowe III u Prowadzącego Wykłady/Seminaria w terminie ustalonym indywidualnie.

Podczas kolokwium zabrania się korzystania z jakichkolwiek pomocy naukowych oraz urządzeń elektronicznych umożliwiających porozumiewanie się z innymi osobami na odległość (np. telefon komórkowy). Zachowanie Studenta uzasadniające posiadanie pomocy lub urządzeń o których mowa powyżej, albo stwierdzenie takich urządzeń będzie skutkowało automatycznym uzyskaniem oceny niedostatecznej z kolokwium.

Materiały zaliczeniowe tj. karta odpowiedzi i egzemplarz testu są własnością Katedry Farmacji i Chemii Ekologicznej, toteż zabrania się zabierania ich przez Studentów.

Ocena końcowa w rozliczeniu semestralnym: maksymalna liczba punktów wynosi 60 punktów (2 kolokwia cząstkowe) plus 14 punktów (zajęcia seminaryjne), łącznie 74 punkty. Niemniej będzie zastosowana skala ocen, oparta o maksimum=70 punktów:

<42 punkty: niedostateczny (2) <60%

~ 42,1 – 50,0 punktów: dostateczny (3) 60,1 – 71,5%

~ 50,4 – 54,25 punktów: dostateczny plus (3,5) 72 – 77,5%

~ 54,6 – 62,0 punktów: dobry (4) 78 – 88,5%

~ 62,3 – 66,15 punktów: dobry plus (4+) 89 – 94,5%

>66,5 punktów: bardzo dobry (5) >95%

Ocena końcowa w rozliczeniu rocznym: maksymalna liczba punktów wynosi 120 punktów (4 kolokwia cząstkowe) plus 28 punktów (zajęcia seminaryjne), łącznie 148 punktów. Niemniej będzie zastosowana skala ocen, oparta o maksimum=140 punktów:

<84 punkty: niedostateczny (2) <60%

~ 84,1 – 100,1 punktów: dostateczny (3) 60,1 – 71,5%

~ 100,8 – 108,5 punktów: dostateczny plus (3,5) 72 – 77,5%

~ 109,2 – 123,9 punktów: dobry (4) 78 – 88,5%

~ 124,6 – 132,3 punktów: dobry plus (4+) 89 – 94,5%

>133,0 punktów: bardzo dobry (5) >95%

Egzamin praktyczny

Do egzaminu praktycznego z chemii leków może przystąpić student, który uzyskał zaliczenie z ćwiczeń laboratoryjnych.

Egzamin praktyczny obejmuje identyfikację jakościową jednego leku, jednej substancji leczniczej, ocenę czystości preparatów oraz badanie zawartości substancji czynnych w jednym preparacie metodami analizy klasycznej lub instrumentalnej. Maksymalna liczba punktów to 30.

Skala ocen:

<18 punkty: niedostateczny (2) <60%

~ 18 – 21,5 punktów: dostateczny (3) 60,5 – 71,5%

~ 22 – 23 punktów: dostateczny plus (3,5) 72 – 77,5%

~ 23,5 – 26,5 punktów: dobry (4) 78 – 88,5%

~ 27 – 28 punktów: dobry plus (4+) 89 – 94,5%

>28,5 punktów: bardzo dobry (5) >95%

Egzamin pisemny

Egzamin pisemny z przedmiotu jest w formie testu składającego się z 60 pytań: 30 MRQ oraz 30 MCQ (maksymalnie 90 punktów).

Skala ocen:

<54 punkty: niedostateczny (2) <60%

~ 54,1 – 64,5 punktów: dostateczny (3) 60,5 – 71,5%

~ 64,6 – 70,0 punktów: dostateczny plus (3,5) 72 – 77,5%

~ 70,1 – 80,0 punktów: dobry (4) 78 – 88,5%

~ 80,1 – 85,0 punktów: dobry plus (4+) 89 – 94,5%

>85 punktów: bardzo dobry (5) >95%

Ocena końcowa z przedmiotu jest średnią ważoną obliczaną wg następującego algorytmu:

ocena końcowa = ocena z egzaminu z pisemnego x 0,7 + ocena z egzaminu praktycznego x 0,3

>4,85 – bardzo dobry

4,40 – 4,80 – dobry plus

4,00 – 4,35 – dobry

3,65 – 3,95 – dostateczny plus

3,00 – 3,60 – dostateczny